ΒΡΑΖΙΛΙΑ - ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ: ΣΕ FAST-TRACK ΠΟΡΕΙΑ ΕΠΑΝAΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΔΩΝ ΑΠΟΤΥΧΙΩΝ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΚΥΠΕΛΛΟΥ

Δημοσιεύθηκε στις 2 Ιουνίου 2016, 18:16Εκτύπωση

Η Βραζιλία οδεύει με ταχείς ρυθμούς στην επανάληψη των θανάσιμων σφαλμάτων που  διαπράττει εδώ και δεκαετίες σε θέματα αστυνόμευσης, με αποκορύφωμα όσα συνέβησαν κατά τη διάρκεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου το 2014, τα οποία επέφεραν πολλά δεινά, δήλωσε η Διεθνής Αμνηστία δύο μήνες πριν την τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων.

Η έκθεση «Η βία δεν έχει καμιά θέση στους Αγώνες! Ο κίνδυνος παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Ρίο» αποκαλύπτει με ποιον τρόπο οι αρχές της Βραζιλίας και τα αθλητικά σωματεία του Ρίο ντε Τζανέιρο έχουν θέσει σε εφαρμογή τις ίδιες κακοσχεδιασμένες πολιτικές ασφαλείας που – ξεκινώντας από το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2014 και έκτοτε – οδήγησαν σε μία ραγδαία αύξηση ανθρωποκτονιών και παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων προερχόμενη από τις δυνάμεις ασφαλείας. Κάτι τέτοιο θέτει σε κίνδυνο το υποσχόμενο Ολυμπιακό κληροδότημα μιας ασφαλούς πόλης για όλους. 

Όταν απονεμήθηκαν το 2009 οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2016 στο Ρίο, οι αρχές υποσχέθηκαν να βελτιώσουν την ασφάλεια για όλους. Αντί αυτού, γίναμε έκτοτε μάρτυρες 2.500 ανθρωποκτονιών από την αστυνομία και ελάχιστης δικαιοσύνης στην πόλη

Atila Roque, Διευθυντής της Διεθνούς Αμνηστίας στη Βραζιλία

«Φαίνεται πως η Βραζιλία έμαθε ελάχιστα από τα σοβαρά λάθη που διέπραξε όλα τα προηγούμενα χρόνια σε ζητήματα δημόσιας ασφάλειας. Η πολιτική τύπου «πρώτα πυροβολούμε και μετά κάνουμε ερωτήσεις» κατατάσσει το Ρίο ντε Τζανέιρο σε μία από τις πιο επικίνδυνες πόλεις του κόσμου. Οι ιστορικά κακοσχεδιασμένες πολιτικές δημόσιας ασφάλειας της χώρας, σε συνδυασμό με τις αυξανόμενες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που έχουμε καταγράψει κατά τη διάρκεια μεγάλων αθλητικών εκδηλώσεων, καθώς και η έλλειψη αποτελεσματικών ερευνών, αποτελούν μια συνταγή καταστροφής», δήλωσε ο Atila Roque, Διευθυντής της Διεθνούς Αμνηστίας στη Βραζιλία

Δεκάδες άτομα τραυματίστηκαν και εκατοντάδες άλλα τέθηκαν υπό αυθαίρετη κράτηση από την αστυνομία κατά τη διάρκεια καταστολής διαμαρτυριών σε όλη τη χώρα, πριν αλλά και καθ’ όλη τη διάρκεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου το 2014. Την ίδια χρονιά, ενώ η αστυνομία και ο στρατός είχαν αναλάβει την «ασφάλεια» των πόλεων όπου θα πραγματοποιούνται οι αθλητικές εκδηλώσεις, τουλάχιστον 580 άτομα σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων της αστυνομίας μόνο στην περιοχή του Ρίο ντε Τζανέιρο.

Το 2014, οι ανθρωποκτονίες που οφείλονταν σε επιχειρήσεις της αστυνομίας αυξήθηκαν κατά 40%, ποσοστό που σοκάρει, ενώ ένα επιπλέον ποσοστό 11% προστέθηκε την επόμενη χρονιά, με την αστυνομία να επιφέρει τον θάνατο σε 645 άτομα μόνο στην περιοχή του Ρίο ντε Τζανέιρο. Μία στις πέντε ανθρωποκτονίες στην πόλη έχουν διαπραχθεί από αστυνομικούς εν ώρα υπηρεσίας.

Μέχρι στιγμής το 2016, περισσότερα από 100 άτομα έχουν χάσει τη ζωή τους στην περιοχή του Ρίο ντε Τζανέιρο. Η συντριπτική πλειοψηφία των θυμάτων ήταν νέοι μαύροι άνδρες που ζούσαν στις φαβέλες ή σε άλλες περιθωριοποιημένες περιοχές.

Οι αρχές ανακοίνωσαν πρόσφατα πως θα διαθέσουν περίπου 65.000 αστυνομικούς και 20.000 στρατιώτες για τη φύλαξη των Ολυμπιακών Αγώνων, εν προκειμένω τη μεγαλύτερη επιχείρηση ασφαλείας στην ιστορία της Βραζιλίας. Η επιχείρηση αυτή θα περιλαμβάνει τη διάθεση στρατιωτικού προσωπικού για να επιβλέπει τις επιχειρήσεις στις φαβέλες, γεγονός που στο παρελθόν είχε ως αποτέλεσμα έναν μακρύ κατάλογο παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίες μέχρι σήμερα δεν έχουν ερευνηθεί επιμελώς και για τις οποίες ούτε έχουν επιβληθεί οι ανάλογες κυρώσεις.

Τον Απρίλιο του 2014, λίγους μήνες πριν την έναρξη του Παγκοσμίου Κυπέλλου, χιλιάδες στρατιωτικές δυνάμεις αναπτύχθηκαν στο συγκρότημα του Maré, μία περιοχή που αποτελείται από 16 φαβέλες, βρίσκεται κοντά στον διεθνή αερολιμένα του Ρίο ντε Τζανέιρο και φιλοξενεί περίπου 14.000 άτομα.

Οι στρατιωτικές δυνάμεις, που δεν ήταν κατάλληλα εκπαιδευμένες ή εξοπλισμένες για να εκτελούν καθήκοντα δημόσιας ασφάλειας, είχαν εντολή να αποχωρήσουν αμέσως μετά την ολοκλήρωση των αθλητικών εκδηλώσεων. Παρ’ όλα αυτά, συνέχισαν να ασκούν καθήκοντα αστυνόμευσης στις φαβέλες μέχρι τον Ιούνιο του 2015.

Στην περίπτωση του 30χρονου Vitor Santiago Borges, επισημαίνονται οι τραγικές επιπτώσεις της στρατιωτικής αστυνόμευσης στις φαβέλες του συγκροτήματος Maré. Νωρίς το πρωί της 13ης Φεβρουαρίου 2015, ο Vitor οδηγούσε προς το σπίτι του μαζί με φίλους, όταν οπλισμένες δυνάμεις άνοιξαν πυρά προς το όχημα χωρίς καμία προειδοποίηση. Ο Vitor τραυματίστηκε σοβαρά, έπεσε σε κώμα και παρέμεινε στο νοσοκομείο περισσότερο από τρεις μήνες. Πλέον είναι παράλυτος από τη μέση και κάτω, ενώ το ένα του πόδι έχει ακρωτηριαστεί. Οι αρχές δεν μερίμνησαν για την παροχή  επαρκούς στήριξης στον ίδιο ή την οικογένειά του, ούτε για τη διεξαγωγή μίας πλήρους και αμερόληπτης έρευνας όσον αφορά τους πυροβολισμούς. Μέχρι στιγμής, κανείς δεν έχει λογοδοτήσει για το περιστατικό.

Η Διεθνής Αμνηστία προειδοποιεί πως οι αρχές δεν έχουν πάρει το μάθημά τους από τα γεγονότα του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2014. Τον Μάρτιο του 2016, η τότε Πρόεδρος Dilma Rousseff υπέγραψε έναν νέο Αντιτρομοκρατικό Νόμο, ο οποίος περιέχει υπερβολικά αόριστη γλώσσαη οποία καθιστά πιθανό το ενδεχόμενο ο εν λόγω νόμος να χρησιμοποιηθεί καταχρηστικά ενάντια σε ειρηνικούς διαδηλωτές και ακτιβιστές.

Επιπλέον, στις 10 Μαΐου 2016, η Ομοσπονδιακή Κυβέρνηση ψήφισε έναν νέο «Γενικό Νόμο Ολυμπιακών Αγώνων». Ο νόμος επιβάλλει νέους περιορισμούς στα δικαιώματα της ελευθερίας της έκφρασης και του συνέρχεσθαι ειρηνικώς σε πολλές περιοχές της διοργανώτριας πόλης, οι οποίοι έρχονται σε αντίθεση με το διεθνές δίκαιο και τα διεθνή πρότυπα, ενώ δεν ρυθμίζουν ικανοποιητικά τη χρήση μη αναγκαίας και υπέρμετρης βίας από τις δυνάμεις ασφαλείας κατά τη διάρκεια της αστυνόμευσης των συναθροίσεων.

Καθώς η παγκόσμια αθλητική κοινότητα συγκεντρώνεται στο Ρίο σε δυο μήνες, το ερώτημα παραμένει: Θα σεβαστούν και θα προστατεύσουν οι αρχές τα ανθρώπινα δικαιώματα προσφέροντας το υποσχόμενο Ολυμπιακό κληροδότημα περί ασφαλούς πόλης και χώρας για όλους;

Atila Roque

 «Οι αρχές της Βραζιλίας όχι μόνο δεν έχουν καταφέρει να προσφέρουν το υποσχόμενο Ολυμπιακό κληροδότημα περί μιας ασφαλούς χώρας για όλους, αλλά αποτυγχάνουν επίσης να εγγυηθούν ότι τα όργανα επιβολής του νόμου θα ενεργούν σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τα διεθνή πρότυπα σχετικά με τη χρήση βίας και όπλωνΔύο μήνες πριν τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2016, υπάρχει ακόμη χρόνος για να θέσουμε σε εφαρμογή μέτρα που θα  ελαττώσουν τον κίνδυνο παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θα καθιερώσουν μηχανισμούς λογοδοσίας για όσους τα παραβιάζουν» δήλωσε ο Atila Roque.