Η ΘΑΝΑΤΙΚΗ ΠΟΙΝΗ ΤΟ 2015: ΑΝΗΣΥΧΗΤΙΚΗ ΑΥΞΗΣΗ ΕΚΤΕΛΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΥΨΗΛΟΤΕΡΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΩΝ 25 ΕΤΩΝ

Δημοσιεύθηκε στις 5 Απριλίου 2016, 15:25Εκτύπωση

Η δραματική παγκόσμια αύξηση του αριθμού των εκτελέσεων που έχουν καταγραφεί το 2015 είχε ως αποτέλεσμα να εκτελεστούν περισσότεροι άνθρωποι από κάθε άλλη φορά το τελευταίο τέταρτο του αιώνα. Παρά, ωστόσο, το πισωγύρισμα του 2015, ο κόσμος συνεχίζει την πορεία του προς την κατάργηση της θανατικής ποινής

Όπως διαπίστωσε η Διεθνής Αμνηστία στην έρευνά της σχετικά με τη χρήση της θανατικής ποινής το 2015, η εν λόγω αύξηση οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο Ιράν, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία. 

Τουλάχιστον 1,634 άνθρωποι εκτελέστηκαν το 2015, αύξηση που αντιστοιχεί σε ένα ποσοστό πάνω από 50% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ αποτελεί και το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγράψει η Διεθνής Αμνηστία από το 1989. Στο σύνολο αυτό δεν συνυπολογίζεται η Κίνα, εκεί που χιλιάδες επιπλέον άνθρωποι πιθανόν να έχουν εκτελεστεί, αλλά και που τα δεδομένα σχετικά με τη θανατική ποινή αντιμετωπίζονται ως κρατικό μυστικό.

«Η αύξηση των εκτελέσεων τον περασμένο χρόνο είναι βαθύτατα ανησυχητική. Τα τελευταία 25 χρόνια δεν είχαν θανατωθεί ποτέ τόσοι πολλοί άνθρωποι από κράτη σε όλο τον κόσμο. Το 2015 οι κυβερνήσεις συνέχισαν ακατάπαυστα να στερούν από τους ανθρώπους τη ζωή τους με την εσφαλμένη πεποίθηση ότι η θανατική ποινή μας καθιστά πιο ασφαλείς», δήλωσε ο Salil Shetty, Γενικός Γραμματέας της Διεθνούς Αμνηστίας. «Ευτυχώς, οι χώρες που διενεργούν εκτελέσεις ανήκουν σε μια μικρή και, ολοένα και περισσότερο, απομονωμένη μειοψηφία. Η πλειοψηφία των κρατών έχει γυρίσει την πλάτη της στη θανατική ποινή, και το 2015 τέσσερις ακόμη χώρες κατήργησαν εντελώς αυτή τη βάρβαρη τιμωρία από τους νόμους τους».

Το Ιράν, το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία έχουν εκτελέσει ανθρώπους σε πρωτοφανή επίπεδα, συχνά μετά από κατάφωρα άδικες δίκες. Αυτή η σφαγή πρέπει να σταματήσει

Salil Shetty, Γενικός Γραμματέας της Διεθνούς Αμνηστίας

Πολλά κράτη, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, του Ιράν και της Σαουδικής Αραβίας, συνέχισαν να καταδικάζουν ανθρώπους σε θανατική ποινή για εγκλήματα (όπως, η διακίνηση ναρκωτικών, η διαφθορά, η «μοιχεία» και η «βλασφημία»)  που δεν πληρούν τα διεθνή νομικά πρότυπα των «πιο σοβαρών εγκλημάτων» για τα οποία, ούτως ή αλλιώς η χρήση της θανατικής ποινής πρέπει να περιοριστεί βάσει του διεθνούς δικαίου. 

Η Διεθνής Αμνηστία αντιτίθεται στη θανατική ποινή σε όλες τις περιπτώσεις χωρίς εξαίρεση, ανεξάρτητα από τη φύση ή τις συνθήκες του εγκλήματος; την  ενοχή, την αθωότητα ή άλλα χαρακτηριστικά του ατόμου ή τη μέθοδο που χρησιμοποιείται από το κράτος για τη διεξαγωγή της εκτέλεσης. Δεν υπάρχει καμία απολύτως ένδειξη ότι η θανατική ποινή είναι ένας πιο αποτελεσματικός αποτρεπτικός παράγοντας στο έγκλημα από άλλες μορφές τιμωρίας.

Οι πέντε κορυφαίες χώρες- εκτελεστές στον κόσμο το 2015 ήταν η Κίνα, το Ιράν, το Πακιστάν, η Σαουδική Αραβία και οι ΗΠΑ - με αυτή τη σειρά.

Αύξηση που τροφοδοτείται από το Ιράν, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία

Η παγκόσμια αύξηση του αριθμού των εκτελέσεων τροφοδοτήθηκε κυρίως από τρεις χώρες, οι οποίες μαζί ευθύνονται για το 89% όλων των εκτελέσεων το 2015 (έχοντας εξαιρέσει την Κίνα).

Το Πακιστάν συνέχισε την επιβολή κυρώσεων διενεργώντας μανιωδώς εκτελέσεις, οι οποίες ξεκίνησαν όταν άρθηκε η αναστολή των εκτελέσεων για τους πολίτες, τον Δεκέμβριο του 2014. Περισσότεροι από 320 άνθρωποι στάλθηκαν στην αγχόνη το 2015, ο υψηλότερος αριθμός που έχει καταγράψει ποτέ η Διεθνής Αμνηστία για το Πακιστάν.

Το Ιράν εκτέλεσε τουλάχιστον 977 ανθρώπους το 2015 σε σύγκριση με τους τουλάχιστον 743 θανάτους του προηγούμενου έτους - η συντριπτική πλειοψηφία για εγκλήματα που συνδέονται με ναρκωτικά. Το Ιράν αποτελεί επίσης ένα από τα τελευταία κράτη- εκτελεστές που υπάρχουν στον κόσμο για ανήλικους παραβάτες, σε κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Η χώρα εκτέλεσε τουλάχιστον τέσσερις ανθρώπους, των οποίων η ηλικία ήταν κάτω των 18 ετών τη στιγμή που διέπραξαν το έγκλημα για το οποίο είχαν καταδικαστεί.

Στη Σαουδική Αραβία, οι εκτελέσεις αυξήθηκαν κατά 76% σε σχέση με τα στοιχεία του 2014, καθώς τουλάχιστον 158 άνθρωποι θανατώθηκαν πέρυσι. Οι περισσότεροι αποκεφαλίστηκαν, αλλά οι αρχές χρησιμοποίησαν επίσης εκτελεστικά αποσπάσματα ενώ κάποιες άλλες φορές εξέθεσαν τις σωρούς όσων είχαν εκτελέσει σε δημόσια θέα.

Υπήρξαν, επίσης,  σημαντικά άλματα στον αριθμό των εκτελέσεων που έχουν καταγραφεί και σε ορισμένες άλλες χώρες, όπως η Αίγυπτος και η Σομαλία.

Ο αριθμός των χωρών που διενεργούν εκτελέσεις αυξήθηκε από 22 το 2014 σε 25 το 2015. Τουλάχιστον έξι χώρες που δεν είχαν εκτελέσει κάποιον το 2014 το διέπραξαν το 2015, συμπεριλαμβανομένου του Τσαντ, όπου οι εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν για πρώτη φορά μέσα στην τελευταία δεκαετία.

Το έτος των άκρων

Για πρώτη φορά, η πλειοψηφία των χωρών του κόσμου -102 στο σύνολό τους- έχουν πλέον πλήρως καταργήσει τη θανατική ποινή. Συνολικά, 140 κράτη σε όλο τον κόσμο έχουν καταργήσει τον νόμο ή την πρακτική.

«Το 2015 ήταν η χρονιά των άκρων. Είδαμε κάποιες πολύ ανησυχητικές εξελίξεις, αλλά και εξελίξεις που δίνουν ελπίδα. Τέσσερις χώρες κατήργησαν πλήρως τη θανατική ποινή, που σημαίνει ότι η πλειοψηφία του κόσμου έχει πλέον απαγορεύσει την πιο φρικιαστική όλων των τιμωριών», δήλωσε ο Salil Shetty.«Όποια και αν είναι τα βραχυπρόθεσμα πισωγυρίσματα, η μακροπρόθεσμη τάση είναι ακόμα σαφής: ο κόσμος απομακρύνεται από τη θανατική ποινή».

Οι χώρες που εξακολουθούν να εκτελούν πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι βρίσκονται στη λάθος πλευρά της ιστορίας και θα πρέπει να καταργήσουν την απόλυτα σκληρή και απάνθρωπη μορφή τιμωρίας

 Salil Shetty

Παρά το πισωγύρισμα του 2015, ο κόσμος συνεχίζει την πορεία του προς την κατάργηση της θανατικής ποινής. Κάποιες εξελίξεις του περασμένου έτους έδωσαν ελπίδα και έδειξαν ότι οι χώρες που είναι προσκολλημένες στη θανατική ποινή ανήκουν σε μια απομονωμένη μειονότητα. Τέσσερις χώρες κατήργησαν πλήρως τη θανατική ποινή από τη νομοθεσία τους το 2015 – τα Φίτζι, η Μαδαγασκάρη, η Δημοκρατία του Κονγκό και το Σουρινάμ. Η Μογγολία πέρασε επίσης έναν νέο ποινικό κώδικα καταργώντας την θανατική ποινή, ο οποίος θα τεθεί σε ισχύ αργότερα το 2016.

Σύνοψη ανά περιοχή

Αμερική

Η Αμερική συνέχισε να σημειώνει πρόοδο προς τον τερματισμό της χρήσης της θανατικής ποινής. Οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν 28 εκτελέσεις, τον χαμηλότερο αριθμό από το 1991. Ο αριθμός των θανατικών ποινών που επιβλήθηκαν (52) ήταν ο χαμηλότερος αριθμός που έχει καταγραφεί από το 1977. Η Πενσυλβανία των ΗΠΑ επέβαλε απαγόρευση στις εκτελέσεις - συνολικά, 18 πολιτείες των ΗΠΑ έχουν πλήρως καταργήσει τη θανατική ποινή. 

Η Δημοκρατία Τρινιντάντ και Τομπάγκο ήταν η μόνη άλλη χώρα στην περιοχή, εκτός από τις ΗΠΑ που επιβάλλει θανατική ποινή .

ΑσίαΕιρηνικός

Υπήρξε μια απότομη αύξηση των εκτελέσεων σε Ασία-Ειρηνικό το 2015, κυρίως λόγω του Πακιστάν που διεξάγει σχεδόν το 90% όλων των εκτελέσεων (εξαιρώντας την Κίνα), που καταγράφηκαν από τη Διεθνή Αμνηστία στην περιοχή. Το Μπαγκλαντές, η Ινδία και η Ινδονησία συνέχισαν τις εκτελέσεις το 2015. Στην Ινδονησία, 14 άνθρωποι θανατώθηκαν για αδικήματα που σχετίζονται με ναρκωτικά κατά τη διάρκεια του έτους.

Η Κίνα παρέμεινε η κορυφαία χώρα-εκτελεστής του κόσμου, και η Διεθνής Αμνηστία θεωρεί ότι χιλιάδες άνθρωποι εκτελέστηκαν και χιλιάδες θανατικές καταδίκες επιβλήθηκαν το 2015. Υπάρχουν ενδείξεις ότι ο αριθμός των εκτελέσεων στην Κίνα έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια, αλλά η μυστικότητα γύρω από τη θανατική ποινή καθιστά αδύνατη την ακριβή επιβεβαίωση των αριθμών.

Ευρώπη και Κεντρική Ασία

Η Λευκορωσία ήταν η μόνη χώρα στην περιοχή που χρησιμοποίησε τη θανατική ποινή. Ενώ η χώρα δεν εκτέλεσε κανέναν το 2015, επιβλήθηκαν τουλάχιστον δύο νέες θανατικές καταδίκες.

Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική

Η χρήση της θανατικής ποινής κορυφώθηκε το 2015 σε μια περιοχή που ήδη αποτελεί τεράστια πηγή ανησυχίας. Όλες οι χώρες στην περιοχή - εκτός από το Ομάν και το Ισραήλ - επέβαλλαν θανατικές ποινές, ενώ οκτώ κράτη εκτέλεσαν ανθρώπους. Τουλάχιστον 1.196 εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν, μια αύξηση της τάξης του 26% για τα σε σχέση με τα στοιχεία που καταγράφηκαν το 2014, και οφείλεται κυρίως στις αυξήσεις στο Ιράν και τη Σαουδική Αραβία. Το Ιράν μόνο του αντιπροσωπεύει το 82% όλων των εκτελέσεων που καταγράφηκαν στην περιοχή.

Υποσαχάρια Αφρική

Υπήρξαν τόσο θετικές όσο και αρνητικές εξελίξεις στην Υποσαχάρια Αφρική. Η Μαδαγασκάρη και η Δημοκρατία του Κονγκό κατήργησαν εντελώς τη θανατική ποινή, και ο αριθμός των θανατικών ποινών που επιβλήθηκαν μειώθηκε απότομα από 909 το 2014 σε 443 το 2015, κυρίως λόγω της μείωσης στη Νιγηρία.

Ο αριθμός των καταγεγραμμένων εκτελέσεων μειώθηκε ελαφρώς - από 46 σε 43 - το προηγούμενο έτος. Το Τσαντ, ωστόσο, ξεκίνησε πάλι τις εκτελέσεις μετά από περισσότερο από δώδεκα χρόνια, όταν 10 ύποπτοι ως μέλη της Boko Haram θανατώθηκαν σε εκτελεστικό απόσπασμα τον Αύγουστο.