ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΕΚΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΜΑΧΩΝ ΚΑΙ ΤΟΝ ΣΕΒΑΣΜΟ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΝ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΩΣΗΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΜΕΤΑ ΤΙΣ ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΗΠΑ ΚΑΙ ΤΟΥ ΙΣΡΑΗΛ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΙΡΑΝ

Εν μέσω της ταχείας επέκτασης των περιφερειακών εχθροπραξιών σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή μετά τις συνεχιζόμενες κοινές επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν και το επακόλουθο κύμα αντιποίνων επιθέσεων του Ιράν σε ολόκληρη την περιοχή, η Διεθνής Αμνηστία απευθύνει επείγουσα έκκληση προς όλα τα μέρη να προστατεύσουν τους αμάχους, να τηρήσουν το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, ιδίως τερματίζοντας τις παράνομες επιθέσεις, όπως οι σκόπιμες, αδιάκριτες ή δυσανάλογες επιθέσεις κατά αμάχων και πολιτικών υποδομών.

Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν εξαπλωθεί σε ολόκληρη την περιοχή και πλέον εμπλέκουν περισσότερα από 10 κράτη. Έχουν ήδη προκαλέσει σημαντικές απώλειες αμάχων και έχουν καταστρέψει πολιτικές υποδομές. Το Ισραήλ έχει κλιμακώσει τις επιθέσεις του κατά του Λιβάνου τις τελευταίες 24 ώρες, ως απάντηση στις επιθέσεις της Χεζμπολάχ. Οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι «οι σκληρότερες επιθέσεις δεν έχουν έρθει ακόμη». Το Ιράν προειδοποίησε για περαιτέρω κλιμάκωση σε ολόκληρη την περιοχή μετά τη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη και αρχιστράτηγου του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ.

«Οι άμαχοι δεν πρέπει να πληρώνουν το τίμημα για τις παράνομες και απερίσκεπτες πράξεις των εμπλεκόμενων μερών στη σύγκρουση, οι οποίες καταστρέφουν τις αρχές της ανθρωπιάς και της διάκρισης που βρίσκονται στο επίκεντρο του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και απειλούν τα ίδια τα θεμέλια της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας. Τα διακυβεύματα δεν θα μπορούσαν να είναι μεγαλύτερα. Σε ολόκληρη την περιοχή, οι άμαχοι έχουν ήδη υποστεί διαδοχικούς κύκλους συγκρούσεων και μαζικών παραβιάσεων και εγκλημάτων κατά το διεθνές δίκαιο. Η προστασία τους πρέπει τώρα να αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα. Αντ' αυτού, αντιμετωπίζουν περισσότερες παράλογες δολοφονίες και καταστολή», δήλωσε η Agnès Callamard, Γενική Γραμματέας της Διεθνούς Αμνηστίας.

«Τα μέρη που εμπλέκονται στη σύγκρουση πρέπει να απέχουν αμέσως και να σταματήσουν τις παράνομες επιθέσεις, είτε πρόκειται για άμεσες επιθέσεις εναντίον αμάχων, αδιάκριτες και δυσανάλογες επιθέσεις, είτε για τη χρήση εκρηκτικών όπλων με ευρεία επίδραση σε πυκνοκατοικημένες περιοχές. Πρέπει να λάβουν όλα τα δυνατά προληπτικά μέτρα για να αποτρέψουν τον πόνο των αμάχων.

Καθώς αυξάνεται η απειλή μιας παρατεταμένης διεθνούς σύγκρουσης, η τήρηση του διεθνούς δικαίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου είναι πιο επείγουσα από ποτέ. Οποιαδήποτε αποτυχία να τηρηθούν αυτές οι υποχρεώσεις θα εντείνει το ήδη καταστροφικό ανθρώπινο κόστος και θα ωθήσει την περιοχή όλο και περισσότερο προς μια ακόμα ανθρωπιστική καταστροφή».

Επιθέσεις κατά του Ιράν και η αντίδραση του Ιράν

Στις 3 Μαρτίου, η Ιρανική Ερυθρά Ημισέληνος ανέφερε ότι 787 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στο Ιράν από την έναρξη των επιθέσεων. Στις 28 Φεβρουαρίου 2026, σύμφωνα με τις ιρανικές αρχές, περίπου 150 μαθήτριες και μαθητές ήταν μεταξύ των 165 ανθρώπων που σκοτώθηκαν όταν χτυπήθηκε ένα σχολείο στη νότια πόλη Μινάμπ, στην επαρχία Χορμοζγκάν. Ο ΟΗΕ χαρακτήρισε τον βομβαρδισμό αυτού του σχολείου ως «σοβαρή παραβίαση του ανθρωπιστικού δικαίου», ενώ η UNESCO προειδοποίησε ότι οι επιθέσεις σε εκπαιδευτικά ιδρύματα θέτουν σε κίνδυνο μαθήτριες, μαθητές, καθηγήτριες και καθηγητές και υπονομεύουν τις προστασίες που εγγυάται το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο. Το Γραφείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ ζήτησε την άμεση, αμερόληπτη και διεξοδική διερεύνηση του «φρικτού» αυτού συμβάντος.

Η Διεθνής Αμνηστία επαλήθευσε έξι βίντεο από τις συνέπειες της επίθεσης που έπληξε το σχολείο, τα οποία δείχνουν μαύρο καπνό να ανεβαίνει από το μερικώς κατεστραμμένο κτίριο και διασώστριες/ες και εκσκαφείς να ψάχνουν στα ερείπια για θύματα. Πλάνα που τραβήχτηκαν από την είσοδο του σχολείου δείχνουν τοίχους που οριοθετούν την αυλή και το κτίριο του σχολείου, με καπνό ορατό στο βάθος από την κατεύθυνση ενός κοντινού συγκροτήματος της Ιρανικής Επαναστατικής Φρουράς.

Σύμφωνα με τον επικεφαλής του Ιατρικού Συμβουλίου του Ιράν, 10 ιατρικά κέντρα έχουν υποστεί ζημιές από τις επιθέσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ. Τα νοσοκομεία στο Ιράν έχουν ήδη υποστεί στρατιωτικές επιδρομές από τις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας, οι οποίες διέπραξαν εκτεταμένες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά τραυματισμένων διαδηλωτριών και διαδηλωτών και ιατρικού προσωπικού κατά τη διάρκεια και μετά τις σφαγές των διαδηλώσεων τον Ιανουάριο του 2026.

Οι ιρανικές αρχές έκλεισαν ξανά την πρόσβαση στο διαδίκτυο στις 28 Φεβρουαρίου, εμποδίζοντας εκατομμύρια ανθρώπους να έχουν πρόσβαση σε βασικές πληροφορίες σχετικά με τις ένοπλες εχθροπραξίες και να επικοινωνούν με τα αγαπημένα τους πρόσωπα εντός και εκτός της χώρας, και καταστέλλοντας τη ροή πληροφοριών σχετικά με παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η ένοπλη σύγκρουση έχει εντείνει τις ανησυχίες για την τύχη και την ασφάλεια των κρατουμένων σε ολόκληρο το Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των χιλιάδων διαδηλωτριών και διαδηλωτών και αντιφρονούντων που συνελήφθησαν σε σχέση με την εξέγερση του Ιανουαρίου 2026. Αυτές οι ανησυχίες πηγάζουν από αναφορές υπερασπιστριών και υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για εκρήξεις κοντά σε φυλακές και άλλες εγκαταστάσεις όπου κρατούνται κρατούμενες/οι, καθώς και από την προηγούμενη επίθεση του Ισραήλ στη φυλακή Evin της Τεχεράνης κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου.

Οι υπερασπίστριες και οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκφράζουν επίσης τον φόβο ότι οι ιρανικές αρχές έχουν συχνά χρησιμοποιήσει τις ένοπλες συγκρούσεις ως πρόσχημα για να υποβάλλουν τις/τους αντιφρονούντες σε εντατικά βασανιστήρια και άλλες μορφές κακομεταχείρισης, καθώς και σε συνοπτικές, αυθαίρετες ή εξωδικαστικές εκτελέσεις. Η Διεθνής Αμνηστία καλεί τις ιρανικές αρχές να απελευθερώσουν αμέσως όλες και όλους τους αυθαίρετα κρατούμενους και να λάβουν αποτελεσματικά μέτρα για να διασφαλίσουν την ασφάλεια όλων των άλλων κρατουμένων, μεταξύ άλλων μέσω προσωρινής αποφυλάκισης για ανθρωπιστικούς λόγους. Οι ανησυχίες για τα δικαιώματα των ανθρώπων στο Ιράν επιτείνουν το καλά τεκμηριωμένο ιστορικό των ιρανικών αρχών για επαναλαμβανόμενα εγκλήματα κατά του διεθνούς δικαίου και άλλες σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μεταξύ άλλων κατά τη διάρκεια διαδοχικών θανατηφόρων καταστολών για την εξάλειψη της διαφωνίας. Στις 8-9 Ιανουαρίου, οι ιρανικές αρχές πραγματοποίησαν άνευ προηγουμένου σφαγές χιλιάδων διαδηλωτριών και διαδηλωτών και παρευρισκόμενων κατά τη διάρκεια αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων που ζητούσαν το τέλος της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Οι ιρανικές αρχές ανταποκρίθηκαν στις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη στο Ισραήλ και σε ολόκληρη την περιοχή του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κατάρ, του Μπαχρέιν, του Κουβέιτ, του Ομάν και της Σαουδικής Αραβίας.

Μέσα ενημέρωσης και επίσημες κυβερνητικές δηλώσεις αναφέρουν ότι ορισμένες από τις επιθέσεις, μεταξύ άλλων λόγω της πτώσης συντριμμάτων από αναχαιτισμένα πυραύλους ή drones, προκάλεσαν θανάτους, τραυματισμούς ή ζημιές σε πολιτικές υποδομές. Σύμφωνα με τις αρχές του Άμπου Ντάμπι, ένα ιρανικό drone που είχε ως στόχο το Διεθνές Αεροδρόμιο Ζαγιέντ (AUH) αναχαιτίστηκε, με αποτέλεσμα η πτώση συντριμμάτων να προκαλέσει τον θάνατο ενός ατόμου και τον τραυματισμό επτά. Στις 2 Μαρτίου, τόσο οι αρχές του Κατάρ όσο και της Σαουδικής Αραβίας ισχυρίστηκαν ότι οι πετρελαϊκές τους εγκαταστάσεις ήταν στόχος των Ιρανών, ενώ σε δήλωση του το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου καταδίκασε τις «αδιάκριτες και απερίσκεπτες επιθέσεις με πυραύλους και drones».

Στο Ισραήλ, σύμφωνα με τα μέσα ενημέρωσης και τις υπηρεσίες διάσωσης, τουλάχιστον 10 άτομα σκοτώθηκαν και δεκάδες τραυματίστηκαν ως αποτέλεσμα των ιρανικών επιθέσεων. Σε αυτά περιλαμβάνονται εννέα άτομα που σκοτώθηκαν και περισσότερα από 20 που τραυματίστηκαν στο Μπεϊτ Σεμές μετά από ιρανική βαλλιστική πυραυλική επίθεση, καθώς και ο θάνατος μιας γυναίκας στην περιοχή του Τελ Αβίβ από πτώση θραυσμάτων. Οι ιρανικές επιθέσεις προκάλεσαν επίσης ζημιές σε τουλάχιστον 40 κτίρια στο Τελ Αβίβ, σύμφωνα με τις τοπικές αρχές.

Το Ισραήλ έχει επιβάλει αυστηρούς περιορισμούς στην κυκλοφορία στα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, εμποδίζοντας ουσιαστικά την κυκλοφορία μεταξύ χωριών και πόλεων στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ. Οι αρχές έχουν επίσης κλείσει όλα τα εξωτερικά σημεία διέλευσης προς και από τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη, συμπεριλαμβανομένων των σημείων διέλευσης Kerem Shalom/Karem Abu Salem και Rafah, εμποδίζοντας αναγκαία ανθρωπιστική βοήθεια και θέτοντας ουσιαστικά ολόκληρη τη Λωρίδα της Γάζας υπό πολιορκία. Το Kerem Shalom/Karem Abu Salem άνοιξε ξανά στις 3 Μαρτίου.

Αυτά τα αυθαίρετα μέτρα επιδεινώνουν σοβαρά τα δεινά των Παλαιστινίων που ζουν υπό την παράνομη κατοχή και το απαρτχάιντ του Ισραήλ και επιδεινώνουν περαιτέρω την πολυεπίπεδη ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα, όπου οι Παλαιστίνιες και οι Παλαιστίνιοι εξακολουθούν να ζουν υπό τη συνεχιζόμενη γενοκτονία του Ισραήλ.

Στο Ιράκ, μια φατρία [Saraya Awliya Al-Dam] των συμμαχικών με το Ιράν πολιτοφυλακών, που αυτοαποκαλείται Ισλαμική Αντίσταση, ανέλαβε την ευθύνη για πολλαπλές επιθέσεις με drones στην Ερμπίλ στην περιοχή του Κουρδιστάν του Ιράκ και αργότερα στην πρωτεύουσα Βαγδάτη, με κύριο στόχο τις αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Σύμφωνα με κουρδικές ιρανικές ομάδες της αντιπολίτευσης, οι επιθέσεις με drones είχαν ως στόχο τις θέσεις τους στην περιοχή του Κουρδιστάν του Ιράκ, μετά από προειδοποιήσεις από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.

Κλιμάκωση της έντασης μεταξύ της Χεζμπολάχ και του Ισραήλ στο Λίβανο

Μετά τις επιθέσεις με ρουκέτες της Χεζμπολάχ στο βόρειο Ισραήλ, τις οποίες η οργάνωση χαρακτήρισε ως αντίποινα για τη δολοφονία του Χαμενεΐ, ο ισραηλινός στρατός ενέτεινε σημαντικά τις επιθέσεις του στον Λίβανο, συμπεριλαμβανομένων των προαστίων της Βηρυτού, κατά τη διάρκεια της νύχτας στις 2 Μαρτίου. Σύμφωνα με τις αρχές του Λιβάνου, μέχρι τις 3 Μαρτίου οι ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές στον Λίβανο είχαν προκαλέσει τον θάνατο τουλάχιστον 40 ατόμων και τον τραυματισμό 246. Πριν από την πρόσφατη κλιμάκωση και από τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός τον Νοέμβριο του 2024, το Ισραήλ πραγματοποιούσε σχεδόν καθημερινές επιθέσεις στον νότιο Λίβανο, σκοτώνοντας περισσότερους από 380 ανθρώπους, μεταξύ των οποίων 127 άμαχους.

Μια νέα προειδοποίηση για μαζική «εκκένωση», που εκδόθηκε από τις ισραηλινές αρχές μετά τα μεσάνυχτα στις 2 Μαρτίου, προκάλεσε εκ νέου τον εκτοπισμό εκατοντάδων χιλιάδων αμάχων σε ολόκληρο τον Λίβανο. Η ασαφής και γενική προειδοποίηση αφορούσε περισσότερα από 50 χωριά στο νότιο και ανατολικό τμήμα της χώρας και προκάλεσε πανικό, κυκλοφοριακή συμφόρηση και μια νέα σειρά εκτοπισμών για πολλούς ανθρώπους. Πρόσθετες αόριστες προειδοποιήσεις μαζικής εκκένωσης εκδόθηκαν νωρίς στις 3 Μαρτίου, διατάζοντας τους κατοίκους δεκάδων επιπλέον χωριών στον νότιο Λίβανο να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και επεκτείνοντας την περιοχή που απειλείται.

Στις 2 Μαρτίου, ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι θα επιτεθεί σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που συνδέονται με τη Χεζμπολάχ σε διάφορες τοποθεσίες του Λιβάνου, και στη συνέχεια το έπραξε. Το Ισραήλ είχε στο παρελθόν στοχεύσει υποκαταστήματα του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος που συνδέεται με τη Χεζμπολάχ τον Οκτώβριο του 2024, κάτι που η Διεθνής Αμνηστία χαρακτήρισε ως πιθανή παραβίαση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, ζητώντας να διερευνηθούν τέτοιες επιθέσεις ως εγκλήματα πολέμου.

Το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο απαγορεύει αυστηρά τις άμεσες επιθέσεις εναντίον αμάχων και πολιτικών στόχων, καθώς και τις αδιάκριτες επιθέσεις που δεν κάνουν διάκριση μεταξύ αμάχων και πολιτικών στόχων και μαχητών και στρατιωτικών στόχων, και τις δυσανάλογες επιθέσεις. Οι αεροπορικές επιθέσεις που πλήττουν σχολεία, ιατρικές εγκαταστάσεις ή κατοικίες, καθώς και η εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων και άλλων εκρηκτικών όπλων με ευρεία εμβέλεια σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, εγείρουν σοβαρές ανησυχίες για πιθανές παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.

Η Διεθνής Αμνηστία παρακολουθεί στενά την κατάσταση και καλεί όλα τα μέρη να τηρήσουν το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο. Σε περιπτώσεις θανάτου, τραυματισμού αμάχων και ζημιών σε υποδομές, τα μέρη πρέπει να ξεκινήσουν άμεσες έρευνες και να λογοδοτήσουν όσα άτομα ευθύνονται για παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου.

«Η κλιμακούμενη κρίση στη Μέση Ανατολή αποτελεί σοβαρή απειλή για την ακεραιότητα της διεθνούς νομικής τάξης. Οι παράνομες πράξεις των εμπλεκόμενων μερών στη σύγκρουση, ιδίως εκείνες που διαπράττονται από κράτη με μεγάλη επιρροή, όχι μόνο θέτουν σε κίνδυνο τους πολίτες σε πολλές χώρες, αλλά επιταχύνουν και τη διάβρωση των παγκόσμιων κανόνων που είναι απαραίτητοι για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της παγκόσμιας ειρήνης και ασφάλειας», δήλωσε η Agnès Callamard.

«Είναι επιτακτική ανάγκη όλα τα μέρη να λάβουν επείγοντα μέτρα για την προστασία των αμάχων και των πολιτικών υποδομών, συμπεριλαμβανομένων των αεροδρομίων, των νοσοκομείων, των κατοικιών, των σχολείων και των φυλακών. Πρέπει επίσης να εξασφαλίσουν την ασφαλή και απρόσκοπτη πρόσβαση της ανθρωπιστικής βοήθειας σε όλες τις πληγείσες περιοχές και να επιτρέψουν την ανεξάρτητη διεθνή παρακολούθηση.

Καλούμε τη διεθνή κοινότητα να εντείνει τις διπλωματικές προσπάθειες για την αποτροπή περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης, ώστε να αποφευχθούν επιπλέον καταστροφές στους πολίτες, και να σταματήσει κάθε περαιτέρω έγκλημα κατά του διεθνούς δικαίου σε βάρος πληθυσμών που έχουν ήδη υποστεί δεκαετίες καταπίεσης. Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, τα κράτη πρέπει να επιδείξουν τη μέγιστη αυτοσυγκράτηση, να απέχουν από κάθε συμπεριφορά που θα μπορούσε να τροφοδοτήσει περαιτέρω παραβιάσεις και να θυμηθούν ότι έχουν σαφείς υποχρεώσεις να μην συνδράμουν ή να μην βοηθούν σε διεθνώς παράνομες πράξεις, καθώς και καθήκον να συνεργάζονται για να τερματίσουν τέτοιες παραβιάσεις».