ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ: ΜΙΑ ΚΟΥΒΕΝΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΜΑΙΚ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΑΝΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Με αφορμή τα πρόσφατα τρανσφοβικά περιστατικά στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, αλλά και συζητήσεις στον δημόσιο λόγο που αμφισβητούν την ύπαρξη ομοφοβίας και τρανσφοβίας στην Ελλάδα του 2026, η ομάδα Blog του Δικτύου Φύλου του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας, επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση γύρω από την ασφάλεια, την ορατότητα και τα δικαιώματα των τρανς ατόμων στην Ελλάδα.

Η συλλογική διεκδίκηση των τρανς δικαιωμάτων στην Ελλάδα βρίσκει σταθερό σύμμαχο το Ελληνικό Τμήμα της Διεθνούς Αμνηστίας συνολικά και, ειδικότερα, την ομάδα του Δικτύου Φύλου. Μέσα από πολιτισμικές παρεμβάσεις, όπως οι προβολές ταινιών και ντοκιμαντέρ σε διοργανώσεις όπως το Φεστιβάλ Εθνογραφικού Κινηματογράφου Αθήνας, καθώς και μέσα από την σταθερή παρουσία του Ελληνικού Τμήματος στη διοργάνωση του Athens Pride Festival από το 2005, το Δίκτυο Φύλου επαναφέρει στη δημόσια συζήτηση τις βιωμένες ιστορίες και τους αποκλεισμούς που υφίσταται η κοινότητα. Ο σύγχρονος αυτός αγώνας, ωστόσο, πατά πάνω στην ιστορική παρακαταθήκη εμβληματικών προσωπικοτήτων, όπως η Πάολα Ρεβενιώτη, η οποία έσπασε τα ταμπού και τις προκαταλήψεις σε πολύ σκοτεινές εποχές και, δυστυχώς, έφυγε πρόσφατα από τη ζωή. Επιλέξαμε, λοιπόν, να δώσουμε χώρο και φωνή στην προσωπική ιστορία ενός τρανς αγοριού που ζει και εργάζεται στην Κω.

Μέσω της επαφής του με το Δίκτυο Φύλου του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Αμνηστίας ο Μάικ, δέχτηκε να μοιραστεί τη δική του πορεία προς το ταξίδι της συνειδητοποίησης. Ήδη από την εισαγωγή της συζήτησης, αναδύεται η ανάγκη του Μάικ για μια ανθρωποκεντρική ορατότητα, πέρα από στερεοτυπικές ταμπέλες. Η πρώτη του κουβέντα λειτουργεί ως δείκτης για ολόκληρη τη συνέντευξη, θέτοντας το πλαίσιο της ταυτότητάς του: «Είμαι ένας άνθρωπος, ο οποίος δεν κάνει κάτι διαφορετικό. Το ότι είμαι τρανς δεν ορίζει το γεγονός ότι η ζωή μου θα είναι συνέχεια διαφορετική». Για εκείνον, η τρανς ταυτότητα είναι μέρος της ζωής του, όχι η ταυτότητά του συνολικά. «Περπατάω όπως όλοι οι άνθρωποι».

Στιγμιότυπο από τη συνέντευξη της ομάδας με τον Μάικ, 2026

Το όνομα «Μάικ» κουβαλάει τη δική του ιστορία. Δεν επιλέχθηκε στην τύχη. Ανήκε στον θείο του, που έχει φύγει από τη ζωή, και επιλέχθηκε σε μια προσπάθεια να κρατηθεί ζωντανή η μνήμη του. Για πολλά τρανς άτομα, η επιλογή ενός νέου ονόματος δεν είναι μια απλή προτίμηση· είναι η ανάγκη να αποτινάξουν το όνομα της «προηγούμενης ζωής» τους, το οποίο συχνά είναι συνδεδεμένο με δύσκολες αναμνήσεις. Είναι η επίσημη δήλωση ότι το φύλο που τους δόθηκε στη γέννηση ήταν απλώς ένας κοινωνικός συμβιβασμός.

Η διαδρομή του Μάικ ξεφεύγει από το κυρίαρχο αφήγημα που έχουμε συνηθίσει να ακούμε, καθώς δεν ανήκει στα άτομα που ένιωθαν από την πρώτη στιγμή της παιδικής τους ηλικίας εγκλωβισμένα «σε λάθος σώμα». Χρειάστηκε χρόνο μέχρι να καταλάβει τι πραγματικά βίωνε. «Έβαλα την ταμπέλα ως λεσβία. Που είναι σεξουαλικότητα, όχι ταυτότητα φύλου». Μόνο αργότερα άρχισε να συνειδητοποιεί ότι το ζήτημα δεν ήταν ο σεξουαλικός του προσανατολισμός, αλλά η ίδια του η ύπαρξη και η σχέση με το σώμα του. «Όταν γεννήθηκα, μου όρισαν ένα φύλο που η κοινωνία το ήθελε. Δεν το επέλεξα ούτε εγώ, ούτε οι γονείς μου, ούτε κανένας άλλος».

Στα 16 του, μίλησε ανοιχτά στη μητέρα του. «Της είπα: "Είμαι αυτό. Δεν είναι ότι το κάνω για να προκαλώ ούτε ότι είναι η φάση μου. Έτσι νιώθω και αυτό θέλω να αποδεχτώ"». Όταν σήμερα κοιτάζει πίσω, θυμάται κυρίως τους ανθρώπους που στάθηκαν δίπλα του. Τη μητέρα και την αδερφή του, αλλά και τ@ φίλ@ του - την δική του επιλεγμένη οικογένεια- που προσπάθησαν από την πρώτη στιγμή να τον φωνάζουν με το νέο του όνομα. «Έκαναν λάθη», λέει, «αλλά έκαναν και την προσπάθεια». Και αυτό, όπως παραδέχεται, ήταν αρκετό.

Το 2020 μετακόμισε στην Κω αποφασισμένος να κάνει μια νέα αρχή. Παρά τους φόβους του για το πώς θα ήταν να ζει ως τρανς άντρας σε ένα νησί, η πραγματικότητα ήταν διαφορετική από αυτή που περίμενε. «Δεν τα βρήκα σκούρα. Είχα πολλή αποδοχή. Σίγουρα ακούστηκαν σχόλια πίσω από την πλάτη μου, αλλά πλέον δεν με νοιάζει. Έχω παλέψει με τα κόμπλεξ μου και έχω ανοσία σε αυτά».

Η ζωή στην επαρχία ανέδειξε μια ιδιαίτερη πτυχή της κλειστής κοινωνίας, όπου η πρότερη γνωριμία και οι προσωπικές σχέσεις λειτούργησαν ως ασπίδα προστασίας, διευκολύνοντας την εύρεση εργασίας χωρίς διακρίσεις, παρά τις αρχικές αμηχανίες. Ωστόσο, ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν πρέπει να εξαρτάται από την «εντοπιότητα».

Οι εξωτερικές όμως μάχες δεν σταματούν εδώ. Μία μόλις ημέρα πριν από τη μαστεκτομή του, ο Μάικ ήρθε αντιμέτωπος με μια στιγμή που κουβαλάει αυτούσια μέχρι σήμερα. Ο πατέρας του, αντί για την αυτονόητη στήριξη σε έναν μεγάλο σταθμό της ζωής του, επέλεξε να του πει πως είναι «παιδί του διαβόλου» και ότι ντρέπεται για εκείνον. Για τον Μάικ, το βάρος δεν κρυβόταν μόνο στις ίδιες τις λέξεις, αλλά στο χρονικό σημείο που επιλέχθηκαν να ειπωθούν, τη στιγμή που η ανάγκη για μια κουβέντα ασφάλειας ήταν πιο επιτακτική από ποτέ. «Είτε είσαι τρανς είτε όχι, δεν λες ποτέ τέτοια λόγια σε έναν άνθρωπο που ετοιμάζεται να μπει στο χειρουργείο», αναφέρει χαρακτηριστικά. «Με στιγμάτισε».

Θυμάται ακόμη μια προσωπική εμπειρία απόρριψης, όταν ένας φίλος του από τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα του είπε πως θα ήταν καλύτερα να μην προχωρήσει στη φυλομετάβασή του. «Με έκανε να νιώθω ανασφαλής», λέει. Η τρανσφοβία, όπως φαίνεται, δεν έχει στεγανά και μπορεί να εμφανιστεί ακόμα και εκ των έσω. Όλες αυτές οι εμπειρίες φαίνεται να έχουν διαμορφώσει και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται σήμερα την ορατότητα. Για τον Μάικ, «ορατότητα σημαίνει σεβασμός, εκτίμηση και αποδοχή από την κοινωνία». Δεν κρύβει, ωστόσο, ότι η ορατότητα συνοδεύεται πολλές φορές και από ευαλωτότητα.

Αν η κοινωνική αποδοχή είναι το ένα στοίχημα, η επιβίωση απέναντι στο κράτος είναι μια καθημερινή οδύσσεια. Σε μια χώρα όπου οι μισθοί είναι συχνά μη βιώσιμοι, η φυλομετάβαση μετατρέπεται σε μια δυσβάσταχτη οικονομική διαδικασία. Έτσι, γίνεται αντιληπτό ότι η φυλομετάβαση είναι μια διαδρομή βαθιά προσωπική, αλλά ταυτόχρονα έντονα πολιτική και κοινωνική. «Στο εξωτερικό έχει ακουστεί ότι το κράτος σε βοηθάει στις εγχειρήσεις, δίνει ένα ποσοστό». Το πρακτικό κομμάτι της φυλομετάβασης στην Ελλάδα έρχεται αντιμέτωπο με ένα κράτος που δεν παρέχει καμία οικονομική βοήθεια, αφήνοντας όλο το κόστος να βαρύνει αποκλειστικά το ίδιο το άτομο. Η διαδρομή αυτή περιλαμβάνει κοστοβόρα και επίπονα χειρουργεία, αλλά και μια καθημερινή ιατρική ρουτίνα που απαιτεί σωστή μέριμνα εφόρου ζωής. Πέρα από το κόστος των ίδιων των σκευασμάτων, οι απαραίτητες μηνιαίες εξετάσεις επιβαρύνουν σημαντικά τον προϋπολογισμό.

«Σε όποια ηλικία και να είσαι, πρέπει να περάσεις από ψυχίατρο. Το θεωρώ μεγάλο λάθος. Πας σε έναν ενδοκρινολόγο και αυτός κρίνει αν θα πρέπει να πας σε ψυχίατρο ή όχι, δηλαδή κρίνεις εσύ πως να ζήσω εγώ την ελευθερία μου; Σε εμένα δεν έτυχε αυτό, αλλά σε ένα άλλο άτομο θα του προκαλέσει πρόβλημα».

Μάλιστα, το κόστος εκτοξεύεται αν αναλογιστεί κανείς τις γεωγραφικές ιδιαιτερότητες της χώρας. «Τώρα στην Κω υπάρχει ένα θέμα με τον ΕΟΠΥΥ, πρέπει να κάνω εξετάσεις για το συκώτι μου λόγω τεστοστερόνης και δεν συνταγογραφούνται. Θα πρέπει να φύγω σε κάποιο άλλο νησί για να τις κάνω ή θα πρέπει να δοθούν χρήματα, γιατί είναι ακριβές οι εξετάσεις, στις συνταγογραφήσεις».

Η έλλειψη εξειδικευμένων γιατρών στο δημόσιο σύστημα είναι ακόμα μια δυσκολία που καλούνται συχνά να αντιμετωπίσουν τα τρανς άτομα. Ο Μάικ θεωρεί τον εαυτό του τυχερό σε αυτό το κομμάτι, διότι βρήκε κατάλληλους γιατρούς με επαγγελματισμό και ενσυναίσθηση, οι οποίοι όπως λέει «με βοήθησαν να καταλάβω ποιος είμαι, τι είμαι, τι θέλω να κάνω, τι θέλω να ακολουθήσω. Όταν βρήκα ενδοκρινολόγο που ασχολείται με τρανς άτομα εδώ στην Κω, έμεινα άφωνος. Οι γιατροί πρέπει να έχουν γνώσεις για τις δοσολογίες, τι πρεπει να πάρεις, πως να το ξεκινήσεις για να μην σου κάνει ζημιά και να μην σε κλέβουν χρηματικά».

Πέρα από τα εμπόδια που θέτει το σύστημα υγείας στα τρανς άτομα, σειρά έχει η εργασιακή σφαίρα. Λόγω τόσο των διακρίσεων που παρατηρούνται και σε αυτόν τον τομέα του δημόσιου βίου αλλά και της έλλειψης ενημέρωσης και ενσυναίσθησης από την κοινωνία, ο Μαικ αναφέρει ότι «κάποια τρανς άτομα τείνουν προς τη σεξεργασία γιατί τους αποκλείει η κοινότητα και οι ιδεολογίες των εργοδοτών να δεχθούν ένα τρανς άτομο να εργαστεί εκεί. Αυτή είναι η μειονότητα που θέλουμε να αλλάξουμε».

Αναγνωρίζοντας ότι η θετική του πορεία πηγάζει από μια θέση σχετικού προνομίου, ο Μάικ τονίζει με ρεαλισμό «Θεωρώ πως ακόμα παλεύουμε. Αν το 1 στα 100 άτομα βιώνουν τύχη, για μένα είναι τίποτα. Μπορεί εμένα να με αγκάλιασαν, ένα άλλο άτομο όμως δεν έχει την ίδια τύχη». Η σκέψη του στρέφεται με βαθιά ενσυναίσθηση στα πιο ευάλωτα μέλη της κοινότητας αναγνωρίζοντας μάλιστα τις έντονες έμφυλες διακρίσεις που υφίστανται μέσα στο ίδιο το φάσμα: «Θεωρώ πως αν ήμουν τρανς γυναίκα, δεν θα είχα τόσο εύκολη πορεία στη ζωή μου και με στεναχωρεί αυτή η σκέψη».

Όταν ο Μάικ ερωτήθηκε: «Είναι όλες αυτές οι δυσκολίες πιο εύκολες από το να ήσουν σε ένα σώμα που δεν σου ανήκει;» απάντησε χωρίς καμία δεύτερη σκέψη «Σίγουρα». Κλείνοντας τη συζήτησή μας, ο Μάικ ανέφερε για τα τρανς άτομα «να μην φοβόμαστε και να μην πάψουμε να παλεύουμε για τα δικά μας δικαιώματα», ενώ απευθυνόμενος στα cis άτομα τόνισε πως χρειάζεται «περισσότερη κατανόηση, σεβασμός, ενημέρωση και σωστότερη εκπαίδευση για τα ζητήματα ταυτότητας φύλου». Τελειώνοντας, ο Μάικ θέλησε να πει ένα δημόσιο «ευχαριστώ» στη μητέρα του και σε όλους τους ανθρώπους που στάθηκαν δίπλα του σε όλη τη διαδικασία της φυλομετάβασής του από τα αρχικά στάδια, μέχρι και σήμερα!