COP31: ΟΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΙ ΗΓΕΤΕΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΣΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΛΙΜΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ

Οι παγκόσμιοι ηγέτες στην COP31 στην Τουρκία πρέπει να σταματήσουν να υποστηρίζουν τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων και να αρχίσουν να υλοποιούν την ταχεία και δίκαιη κατάργησή τους, όπως απαιτούν η επιστήμη, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το διεθνές δίκαιο, δήλωσε σήμερα η Διεθνής Αμνηστία.

«Οι δικαιολογίες έχουν εξαντληθεί. Μετά από περισσότερα από 30 χρόνια κλιματικών διαπραγματεύσεων, οι κυβερνήσεις δεν μπορούν πλέον να κρύβονται πίσω από υποσχέσεις για μελλοντική δράση ή να αποφεύγουν να αντιμετωπίσουν τους συμμάχους τους στη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων. Η κλιματική κρίση αποτελεί αποτυχία πολιτικού θάρρους. Είναι καιρός να σταματήσει η επικράτηση της εταιρικής εξουσίας πάνω στη λήψη πολιτικών αποφάσεων και να βάλουμε τέλος στην εποχή των ορυκτών καυσίμων πριν μας αποτελειώσει αυτή», δήλωσε η Marta Schaaf, Διευθύντρια Προγραμμάτων για το Κλίμα, την Οικονομική, Κοινωνική και Περιβαλλοντική Δικαιοσύνη και την Εταιρική Λογοδοσία στη Διεθνή Αμνηστία.

Η τελευταία αξιολόγηση του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP) εξέδωσε μια αυστηρή προειδοποίηση εν όψει της COP31: ο κόσμος βρίσκεται σε πορεία να υπερβεί το όριο του 1,5 °C. Οι κυβερνήσεις, ειδικά εκείνες που φέρουν τη μεγαλύτερη ευθύνη για την κλιματική κρίση, παραμένουν επικίνδυνα μακριά από τη λήψη των μέτρων που απαιτούνται για τον περιορισμό της κλίμακας και της διάρκειας αυτής της υπέρβασης και για τη μείωση των θερμοκρασιών. Οι κοινότητες ήδη πλήττονται σοβαρά από ξηρασίες, πυρκαγιές, έντονες καταιγίδες, πλημμύρες, το λιώσιμο των παγετώνων και την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Κάθε επιπλέον αύξηση της θερμοκρασίας θα επιδεινώσει τις επιπτώσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα. Η ίδια η υπέρβαση του ορίου είναι επικίνδυνη, θα ενεργοποιηθούν κρίσιμα σημεία καμπής και θα προκληθούν άλλες ανεπανόρθωτες ζημιές, ανεξάρτητα από μελλοντικές μειώσεις της θερμοκρασίας.

Οι κυβερνήσεις πρέπει τώρα να μετατρέψουν τις υποσχέσεις τους σε αποφάσεις που θα μειώσουν τις εκπομπές, θα επιταχύνουν τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων, θα χρηματοδοτήσουν δίκαιες μεταβάσεις και θα προστατεύσουν τους ανθρώπους από την επιδείνωση των κλιματικών καταστροφών.

Αυτό δεν είναι προαιρετικό. Το Διεθνές Δικαστήριο έχει διευκρινίσει ότι τα κράτη έχουν υποχρεώσεις βάσει του διεθνούς δικαίου να αποτρέπουν σημαντικές κλιματικές καταστροφές, να ρυθμίζουν δραστηριότητες που συμβάλλουν στην κλιματική αλλαγή και να συνεργάζονται για την προστασία των σημερινών και των μελλοντικών γενεών. Η COP31 αποτελεί κρίσιμη δοκιμασία για το αν οι κυβερνήσεις θα ανταποκριθούν σε αυτές τις υποχρεώσεις.

«Η προειδοποίηση του UNEP πρέπει να ωθήσει τους παγκόσμιους ηγέτες να αναλάβουν τολμηρή και αποφασιστική δράση για το κλίμα. Ακόμη και αν η προσωρινή υπέρβαση του ορίου των 1,5 °C καταστεί αναπόφευκτη, αυτό δεν πρέπει ποτέ να αποτελέσει δικαιολογία για παραίτηση ή περαιτέρω καθυστέρηση. Η COP31 πρέπει να περιορίσει την έκταση και τη διάρκεια της υπέρβασης, να επαναφέρει τις θερμοκρασίες σε χαμηλότερα επίπεδα και να προστατεύσει τους ανθρώπους από ακόμη μεγαλύτερες καταστροφές», δήλωσε η Marta Schaaf.

«Κάθε αύξηση της θερμοκρασίας και κάθε χαμένος χρόνος έχει σημασία για τη ζωή των ανθρώπων και του πλανήτη».

Η COP31 πρέπει να αναλάβει συλλογική δράση

Η κλιματική κρίση ξεπερνά τα σύνορα, αλλά οι συνέπειές της είναι βαθιά άνισες. Οι καταστροφικές πλημμύρες στο Νεπάλ και το Θιβέτ, μετά τη μερική κατάρρευση ενός παγετώνα στα Ιμαλάια, έδειξαν πώς οι κοινότητες με τους λιγότερους πόρους εκτίθενται συχνά στους σοβαρότερους κινδύνους. Υπογράμμισε επίσης την επείγουσα ανάγκη για διεθνή συνεργασία και επαρκή χρηματοδότηση από χώρες με υψηλότερα εισοδήματα, προκειμένου να χρηματοδοτηθεί μια δίκαιη μετάβαση και η ανθεκτικότητα στο κλίμα στις χώρες με χαμηλότερα εισοδήματα.

«Καμία χώρα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει αυτή την κρίση μόνη της. Όσα κράτη έχουν συμβάλει λιγότερο στην υπερθέρμανση του πλανήτη συχνά υφίστανται τις μεγαλύτερες επιπτώσεις. Η COP31 πρέπει να αναλάβει συλλογική δράση που να αντανακλά αυτή τη βαθιά αδικία», δήλωσε η Marta Schaaf.

Η COP31 πρέπει να επιτύχει συγκεκριμένα αποτελέσματα που θα προωθήσουν μια δίκαιη μετάβαση, σύμφωνη με τα ανθρώπινα δικαιώματα:

• Πρέπει να θεσπίσει έναν ισχυρό Μηχανισμό Belem-Antalya για τη Δίκαιη Μετάβαση, με εντολή να διασφαλίζει την τήρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ικανότητα παροχής υποστήριξης για δίκαιες μεταβάσεις,
• να εφαρμόσει το Σχέδιο Δράσης για την Ισότητα των Φύλων, μεταξύ άλλων με την ανάπτυξη ισχυρών κατευθυντήριων γραμμών για την προστασία των γυναικών που υπερασπίζονται το περιβάλλον,
• να διασφαλίσει ότι η δεύτερη Παγκόσμια Αποτίμηση θα βασίζεται στα ανθρώπινα δικαιώματα και θα διαμορφώνεται από τις πληγείσες κοινότητες, μεταξύ άλλων μέσω των Παγκόσμιων Λαϊκών Συνελεύσεων,
• να προωθήσει το θέμα των «Απωλειών και Καταστροφών» ως ξεχωριστό σημείο της ημερήσιας διάταξης και να αναπληρώσει επαρκώς το Ταμείο για την αντιμετώπιση των «Απωλειών και Καταστροφών»,
• να αντιμετωπίσει την ανάγκη για αύξηση της χρηματοδότησης για το κλίμα, μεταξύ άλλων μέσω επίσημων διαπραγματεύσεων σχετικά με το Πρόγραμμα Εργασίας για τη Χρηματοδότηση της Κλιματικής Δράσης, και να εστιάσει την προσπάθεια αυτή στην εφαρμογή του Άρθρου 9.1 της Συμφωνίας του Παρισιού,
• και να ξεκινήσει τη μεταρρύθμιση του τρόπου λειτουργίας της κλιματικής διακυβέρνησης του ΟΗΕ.

Οι κυβερνήσεις πρέπει να επιταχύνουν την πλήρη, ταχεία, δίκαιη και χρηματοδοτούμενη κατάργηση των ορυκτών καυσίμων, προκειμένου να περιορίσουν τυχόν υπέρβαση του ορίου των 1,5 °C, σύμφωνα με τις ευθύνες και τις δυνατότητές τους, και να επαναφέρουν τις θερμοκρασίες σε χαμηλότερα επίπεδα. 

Η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση πρέπει να πραγματοποιηθεί μέσω της αύξησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και πρέπει να προστατεύει τις/τους εργαζόμενες/ους, τους αυτόχθονες πληθυσμούς και τις κοινότητες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, χωρίς να αναπαράγει τις υπάρχουσες καταχρήσεις ή να δημιουργεί νέα ζήτηση ορυκτών καυσίμων, μεταξύ άλλων από κέντρα δεδομένων (data centres) τεχνητής νοημοσύνης.

Οι χώρες με υψηλό εισόδημα, οι οποίες φέρουν τη μεγαλύτερη ιστορική ευθύνη για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, πρέπει να αυξήσουν σημαντικά τη χρηματοδότηση για το κλίμα με τη μορφή επιχορηγήσεων, μεταξύ άλλων μέσω υψηλότερων φόρων στους υπερπλούσιους, στις εταιρείες ορυκτών καυσίμων και στους χρηματοδότες τους. Η χρηματοδότηση αυτή είναι απαραίτητη ώστε οι χώρες με χαμηλότερο εισόδημα να μειώσουν τις εκπομπές τους, να προσαρμοστούν, να πραγματοποιήσουν δίκαιες μεταβάσεις και να αντιμετωπίσουν τις απώλειες και τις καταστροφές, μεταξύ άλλων μέσω κλιματικών αποζημιώσεων.

Η Τουρκία και η Αυστραλία αντιμετωπίζουν μια δοκιμασία στην ηγεσία του κλίματος

Ως χώρες που θα φιλοξενήσουν την COP31 και ηγέτες των διαπραγματεύσεων, οι παραγωγοί ορυκτών καυσίμων, Τουρκία και Αυστραλία, αντιμετωπίζουν μια κρίσιμη δοκιμασία ηγεσίας. Ωστόσο, και οι δύο χώρες συνεχίζουν να δέχονται κριτική για τη συνεχιζόμενη εξάρτησή τους από τα ορυκτά καύσιμα. Η Τουρκία παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τον άνθρακα και σχεδιάζει να επεκτείνει την παραγωγή φυσικού αερίου, ενώ η Αυστραλία είναι ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς άνθρακα και υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο.

«Η Τουρκία και η Αυστραλία δεν μπορούν να διεκδικούν ηγετικό ρόλο στο κλίμα, ενώ ταυτόχρονα εγκλωβίζουν τον κόσμο σε δεκαετίες περαιτέρω εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Η ηγεσία σημαίνει την επιτάχυνση του τερματισμού της χρήσης των ορυκτών καυσίμων, όχι την εξεύρεση νέων τρόπων για την παράταση της χρήσης τους», δήλωσε η Marta Schaaf.

Οι κυβερνήσεις πρέπει επίσης να αντιμετωπίσουν τα πολιτικά και εταιρικά συμφέροντα που εμποδίζουν μια πλήρη, ταχεία, δίκαιη και χρηματοδοτημένη κατάργηση των ορυκτών καυσίμων. Η COP31 δεν πρέπει να εκτροχιαστεί από την αδικαιολόγητη επιρροή των ορυκτών καυσίμων, κάτι που απαιτεί ένα ισχυρό πλαίσιο λογοδοσίας για τον αποκλεισμό κάθε σύγκρουσης συμφερόντων και τη διασφάλιση ότι οι πληγείσες κοινότητες θα ακουστούν.

Οι φωνές των κοινοτήτων που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της κρίσης πρέπει να καθορίσουν τη μετάβαση

Σε όλο τον κόσμο, οι Αυτοχθόνες Λαοί, οι υπερασπίστριες/ές των περιβαλλοντικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και οι πληγείσες κοινότητες αντιστέκονται σε καταστροφικά έργα και υπερασπίζονται τη γης τους, τα μέσα διαβίωσης και το μέλλον τους.

Η Διεθνής Αμνηστία έχει καταγράψει κινήματα για το κλίμα σε όλη την Αυστραλία, τη Βραζιλία, τον Καναδά, το Εκουαδόρ και την Τουρκία. Αυτά τα κινήματα είναι απαραίτητα για μια δίκαιη και αποτελεσματική μετάβαση, ωστόσο οι αυτόχθονες λαοί και άλλες πληγείσες κοινότητες αποκλείονται συστηματικά από τη λήψη αποφάσεων, ενώ όσες και όσοι τους υπερασπίζονται αντιμετωπίζουν ποινικοποίηση, εκφοβισμό και αντίποινα.

«Οι άνθρωποι που υπερασπίζονται τα δάση, τα ποτάμια, τη γη και τις κοινότητές τους από καταστροφικά έργα δείχνουν στις κυβερνήσεις πώς μοιάζει πραγματικά η ηγεσία για το κλίμα. Πρέπει να προστατεύονται και να ακούγονται, όχι να ποινικοποιούνται, να εκφοβίζονται ή να αποκλείονται από τις αποφάσεις που αφορούν το μέλλον τους», δήλωσε η Marta Schaaf.

Η Τουρκία πρέπει να προστατεύσει τον χώρο της κοινωνίας των πολιτών στην COP31

Η Τουρκία πρέπει να διασφαλίσει ότι όλες και όλοι όσοι παρευρίσκονται στην COP31 μπορούν να συμμετέχουν με ασφάλεια και ελευθερία, χωρίς διακρίσεις, εκφοβισμό ή αντίποινα. Αυτό είναι ιδιαίτερα επείγον, καθώς η πίεση στον χώρο της κοινωνίας των πολιτών και η ρητορική κατά των δικαιωμάτων εντείνουν τον φόβο και τη διχόνοια. Οι υπερασπίστριες/ές των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων, των περιβαλλοντικών δικαιωμάτων και άλλων, που αντιμετωπίζουν σχετικές διακρίσεις, πρέπει να λάβουν αποτελεσματική προστασία.

Η COP31 πρέπει να παραμείνει ανοιχτή στον δημόσιο έλεγχο, στις ειρηνικές διαμαρτυρίες και στη διαφωνία, με τις πληγείσες κοινότητες να έχουν τη δυνατότητα να διαμορφώνουν τις αποφάσεις για το μέλλον τους χωρίς φόβο για αντίποινα.

«Δεν μπορεί να υπάρξει κλιματική δικαιοσύνη χωρίς την ελευθερία να την απαιτήσουμε. Η Τουρκία και όλες οι κυβερνήσεις που συμμετέχουν στην COP31 πρέπει να προστατεύσουν τις ειρηνικές διαμαρτυρίες και να διασφαλίσουν ότι οι πληγείσες κοινότητες θα έχουν μεγαλύτερο βάρος στις διαπραγματεύσεις από ό,τι η βιομηχανία ορυκτών καυσίμων», δήλωσε η Marta Schaaf.

Ιστορικό

Πριν από την COP31, η Διεθνής Αμνηστία δημοσίευσε τις τεχνικές συστάσεις της για τη δράση για το κλίμα και συμμετείχε στις εκκλήσεις για φιλόδοξη χρηματοδότηση για το κλίμα, την αναγνώριση και την προστασία των υπερασπιστριών/ών των περιβαλλοντικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και τις απαιτήσεις για τον στόχο ηλεκτροδότησης «35% έως το 2035».