ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ: ΝΑ ΔΙΕΡΕΥΝΗΘΕΙ Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΤΑ ΕΙΡΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΔΗΛΩΤΡΙΩΝ/ΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΕΓΑΣΗ

Αρχικές αναφορές υποδηλώνουν ότι η αστυνομία έκανε χρήση υπερβολικής βίας για να διαλύσει μια ειρηνική συγκέντρωση διαδηλωτριών και διαδηλωτών στο Πόρτο της Πορτογαλίας, τις πρώτες πρωινές ώρες της 15ης Οκτωβρίου, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν 37 άτομα, ανέφερε σήμερα η Διεθνής Αμνηστία σε δήλωσή της.

«Οι αναφορές για αστυνομική βία εναντίον ατόμων που διαμαρτύρονται ειρηνικά για τη στεγαστική κρίση στην Πορτογαλία είναι βαθιά ανησυχητικές. Οι άνθρωποι έχουν το δικαίωμα να διαδηλώνουν ειρηνικά, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να καταλαμβάνουν δημόσιους χώρους, ακόμη και κατά τη διάρκεια της νύχτας. Οι πορτογαλικές αρχές πρέπει να σέβονται και να προστατεύουν αυτό το δικαίωμα.

«Η διάλυση ειρηνικών διαδηλώσεων πρέπει να αποτελεί έσχατη λύση. Οι αναφορές ότι η αστυνομία χτύπησε διαδηλώτριες και διαδηλωτές με γκλομπ, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν δεκάδες άτομα, μεταξύ των οποίων και ένα άτομο με αναπηρία, δημιουργούν σοβαρές ανησυχίες ότι η χρήση βίας ήταν δυσανάλογη», δήλωσε ο João Godinho Martins, Εκτελεστικός Διευθυντής της Διεθνούς Αμνηστίας Πορτογαλίας.

Στις 10 Οκτωβρίου, άνθρωποι άρχισαν να συγκεντρώνονται στην Praça D. João I του Πόρτο για να διαμαρτυρηθούν ενάντια στο απαγορευτικό κόστος στέγασης στην Πορτογαλία, αντλώντας έμπνευση από τις διαμαρτυρίες στην Ισπανία που ακολούθησαν την έξωση της Μαρικάρμεν Αμπασκάλ. Οι διαδηλώτριες και οι διαδηλωτές έστησαν αρχικά 50 σκηνές για να καταλάβουν την πλατεία και, σύμφωνα με δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης, χαρακτήρισαν την ειρηνική αυτή δράση ως «πράξη πολιτικής απελπισίας».

Το πρωί της 12ης Οκτωβρίου, η αστυνομία της Πορτογαλίας διέταξε τις διαδηλώτριες και τους διαδηλωτές να απομακρύνουν τις σκηνές, επικαλούμενη «παράνομη κατάληψη δημόσιας περιουσίας». Στη συνέχεια, η αστυνομία απομάκρυνε και κατάσχεσε σκηνές και προσωπικά αντικείμενα, σύμφωνα με διαδηλώτριες/ές που βρίσκονται σε επαφή με τη Διεθνή Αμνηστία.

Η διαμαρτυρία συνεχίστηκε και στις 12 Οκτωβρίου ακτιβίστριες και ακτιβιστές γνωστοποίησαν στο Δημοτικό Συμβούλιο του Πόρτο την πρόθεσή τους να συνεχίσουν τη διαδήλωσή τους. Ο δήμαρχος του Πόρτο, Πέδρο Ντουάρτε, απάντησε λέγοντας ότι θα υιοθετούσε μια «απολύτως αδιάλλακτη» στάση έναντι των προσπαθειών να στηθούν σκηνές στην πλατεία.

Γύρω στις 2.30 π.μ. της 15ης Οκτωβρίου, περίπου 40 αστυνομικοί έφτασαν στην Praça D. João I για να διαλύσουν τη διαμαρτυρία. Η νομοθεσία της Πορτογαλίας περιλαμβάνει μια προβληματική γενική απαγόρευση των νυχτερινών διαμαρτυριών, η οποία αντιβαίνει στο δικαίωμα στη διαμαρτυρία.

Σύμφωνα με ακτιβίστριες, ακτιβιστές και δικηγόρους τους, η αστυνομική παρέμβαση είχε ως αποτέλεσμα 35 άτομα να υποστούν ελαφρά τραύματα και δύο άτομα να υποστούν σοβαρά τραύματα, μεταξύ των οποίων τραύματα στο κεφάλι, σπασμένο χέρι και σπασμένο καρπό. Μεταξύ των τραυματιών βρισκόταν και ένα άτομο με αναπηρία. Τα πορτογαλικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν επίσης ότι αρκετά άτομα μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η πυροσβεστική υπηρεσία του Πόρτο παρείχε βοήθεια σε οκτώ άτομα συνολικά και μετέφερε δύο στο νοσοκομείο. Ο Tomás Varela, ένας διαδηλωτής που έλαβε ιατρική περίθαλψη στο Νοσοκομείο Santo António, ανέφερε ότι χτυπήθηκε στο κεφάλι με γκλομπ και χρειάστηκε εννέα ράμματα.

Η αστυνομία χαρακτήρισε την επιχείρηση ως «σκληρή παρέμβαση» και ανέφερε ότι προκλήθηκε από την αντίσταση των διαδηλωτριών/ών στην απομάκρυνση των σκηνών.

«Από τα στοιχεία που επαληθεύσαμε στο διαδίκτυο και από τις συνεντεύξεις με διαδηλώτριες, διαδηλωτές και μάρτυρες στον τόπο του συμβάντος, η Διεθνής Αμνηστία εκφράζει την ανησυχία της ότι η αστυνομία της Πορτογαλίας χρησιμοποίησε υπερβολική (και, ως εκ τούτου, παράνομη) βία εναντίον ειρηνικών διαδηλωτριών/ών.

«Οι πορτογαλικές αρχές πρέπει να διασφαλίσουν τη διεξαγωγή ανεξάρτητης, αμερόληπτης και αποτελεσματικής έρευνας για την αστυνομική επιχείρηση. Όποιο άτομο κριθεί υπεύθυνο για παράνομη χρήση βίας πρέπει να λογοδοτήσει. Οι αρχές πρέπει επίσης να προστατεύουν πλήρως το δικαίωμα στη διαμαρτυρία, ακόμη και κατά τη διάρκεια της νύχτας», δήλωσε ο João Godinho Martins.

Ιστορικό

Η Πορτογαλία είναι μία από τις ευρωπαϊκές χώρες που έχουν πληγεί περισσότερο από τη στεγαστική κρίση. Οι τιμές των κατοικιών έφτασαν σε νέα υψηλά ρεκόρ το 2025 και ήταν οι υψηλότερες στην ευρωζώνη. Στη Λισαβόνα, το ποσοστό του μισθού που δαπανάται για ενοίκιο ανέρχεται στο 116%, πράγμα που σημαίνει ότι το ενοίκιο υπερβαίνει τον μέσο μισθό κατά 16%.

Η πρόσβαση σε προσιτή στέγαση εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό και επίμονο πρόβλημα, με σχεδόν το 13% του πληθυσμού της Πορτογαλίας να ζει σε συνωστισμένα σπίτια.

Το δικαίωμα στη στέγαση κατοχυρώνεται στο άρθρο 65 του Πορτογαλικού Συντάγματος, το οποίο ορίζει ότι «κάθε άτομο έχει το δικαίωμα, για τον εαυτό του και την οικογένειά του, σε στέγαση επαρκούς μεγέθους, υπό συνθήκες υγιεινής και άνεσης, η οποία διασφαλίζει την προσωπική και οικογενειακή ιδιωτικότητα».

Το δικαίωμα στην επαρκή στέγαση κατοχυρώνεται επίσης στο Διεθνές Σύμφωνο για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα, στο οποίο η Πορτογαλία είναι συμβαλλόμενο κράτος. Η οικονομικά προσιτή στέγαση αποτελεί βασικό δικαίωμα.