ΤΟΥΡΚΙΑ: Ο ΟΣΜΑΝ ΚΑΒΑΛΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΦΕΘΕΙ ΑΜΕΣΩΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ, ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΓΙΑ ΑΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΔΙΚΗΣ ΤΟΥ

Το Τμήμα Ευρείας Σύνθεσης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων εξέδωσε σήμερα μια ιστορική απόφαση στην υπόθεση του Οσμάν Καβαλά, του υπερασπιστή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ηγέτη της κοινωνίας των πολιτών που κρατείται παράνομα στην Τουρκία από τον Νοέμβριο του 2017. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η συνεχιζόμενη κράτηση του Καβαλά είναι παράνομη και διαπίστωσε ότι έχουν παραβιαστεί τα δικαιώματά του σε δίκαιη δίκη, ελευθερία έκφρασης και ελευθερία συνάθροισης. Το Δικαστήριο διαπίστωσε επίσης ότι η επιβληθείσα σε αυτόν ισόβια κάθειρξη με επιβαρυντικές περιστάσεις συνιστά απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση και ότι οι τουρκικές αρχές ενήργησαν κακόπιστα διατηρώντας τον παράνομα υπό κράτηση. Το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι καταδικάστηκε με το απώτερο κίνητρο να τιμωρηθεί και να σιωπήσει, καθώς και για να παρεμποδιστεί το έργο του στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το Δικαστήριο διέταξε την αποφυλάκισή του το συντομότερο δυνατόν και την ακύρωση της καταδίκης του.

Οι οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα Human Rights Watch, Διεθνής Επιτροπή Δικηγόρων και το Πρόγραμμα Υποστήριξης Δικαστικών Υποθέσεων της Τουρκίας υπέβαλαν κοινή παρέμβαση στο Δικαστήριο σχετικά με τα βασικά ζητήματα δικαιωμάτων που διακυβεύονται στην υπόθεση. Η Διεθνής Αμνηστία ανακήρυξε τον Οσμάν Καβαλά και τις/τους έξι συγκατηγορούμενές/ούς του ως κρατούμενες/ους συνείδησης τον Ιούνιο του 2022.

Στη δίκη που έγινε γνωστή ως «η δίκη για το Πάρκο Γκεζί», ο Καβαλά καταδικάστηκε στις 25 Απριλίου 2022 σε ισόβια κάθειρξη χωρίς δυνατότητα αποφυλάκισης για «απόπειρα ανατροπής της κυβέρνησης», μαζί με τις/τους συγκατηγορούμενές/ους του, οι οποίες/οι καταδικάστηκαν σε ποινές 18 ετών για «συνδρομή στην απόπειρα ανατροπής της κυβέρνησης» κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων του 2013. Οι τουρκικές αρχές πρέπει να απελευθερώσουν αμέσως τον Οσμάν Καβαλά και να ακυρώσουν την καταδίκη του, σύμφωνα τόσο με τις διεθνείς νομικές υποχρεώσεις της Τουρκίας όσο και με το Σύνταγμα της Τουρκίας, δήλωσαν οι οργανώσεις.

«Σήμερα, στην τελευταία του απόφαση, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κατέστησε σαφές ότι η κράτηση του Οσμάν Καβαλά για σχεδόν εννέα χρόνια βασίζεται σε μια δίκη με πολιτικά κίνητρα», δήλωσε η Eve Geddie, Διευθύντρια του Γραφείου Ευρωπαϊκών Θεσμών της Διεθνούς Αμνηστίας.

«Η Τουρκία έχει αγνοήσει δύο προηγούμενες δεσμευτικές αποφάσεις του Δικαστηρίου σχετικά με την υπόθεσή του. Αυτή η παρεμπόδιση της δικαιοσύνης πρέπει να τερματιστεί. Οι αρχές της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένων των δικαστικών και εισαγγελικών αρχών, πρέπει να λάβουν μέτρα για την άμεση και άνευ όρων απελευθέρωση του Οσμάν Καβαλά».

Στην τελευταία του απόφαση, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εξέτασε το σύνολο της δίκης «Γκεζί» – κατά την οποία η εισαγγελία ισχυρίστηκε ψευδώς ότι οι ειρηνικές διαδηλώσεις του 2013 στο Πάρκο Γκεζί της Κωνσταντινούπολης αποτελούσαν απόπειρα ανατροπής της κυβέρνησης. Το Δικαστήριο αξιολόγησε το κατηγορητήριο, τις κατηγορίες, τα φερόμενα αποδεικτικά στοιχεία, τη δίκη, τις εφέσεις και την καταδίκη, με βάση τις εγγυήσεις δίκαιης δίκης της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Διαπίστωσε ότι ολόκληρη η βάση της στέρησης της ελευθερίας του Καβαλά και της τελικής καταδίκης του συνιστούσε «κατάφωρη άρνηση δικαιοσύνης». Το Δικαστήριο αναγνώρισε επίσης τις διαρθρωτικές ελλείψεις που υπονομεύουν την ανεξαρτησία και την αμεροληψία του δικαστικού σώματος στην Τουρκία και διέταξε τη λήψη μέτρων για την αποκατάστασή τους.

«Το ανώτατο δικαστήριο ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Ευρώπης επιβεβαίωσε πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η σύλληψη, η κράτηση, η δίωξη και η καταδίκη του Καβαλά στο πλαίσιο της δίκης Γκεζί είχαν πολιτικά κίνητρα και ήταν εντελώς ελαττωματικές από την αρχή έως το τέλος», δήλωσε η Ayşe Bingöl Demir, Διευθύντρια του Προγράμματος Υποστήριξης Δικαστικών Διαδικασιών στην Τουρκία.

«Οι συστημικές αποτυχίες που κατέστησαν δυνατές τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων του από τη σύλληψή του τον Οκτώβριο του 2017 έχουν αποκαλυφθεί για άλλη μια φορά».

Αυτή είναι η τρίτη φορά που το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφαίνεται σχετικά με την υπόθεση Καβαλά. Τον Δεκέμβριο του 2019, το Δικαστήριο έκρινε ότι η κράτησή του παραβίαζε το δικαίωμά του στην ελευθερία και ότι είχε ως απώτερο κίνητρο να τον φιμώσει ως υπερασπιστή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το Δικαστήριο διέταξε την άμεση αποφυλάκισή του. Τον Ιούλιο του 2022, στη δεύτερη απόφασή του για την υπόθεση, το Δικαστήριο έκρινε ότι η Τουρκία παρέβη την υποχρέωσή της να συμμορφωθεί με την απόφαση του 2019.

Το σύστημα της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με μια καθοριστική δοκιμασία, ανέφεραν οι οργανώσεις. Παρά τις αποφάσεις αυτές, το Συμβούλιο της Ευρώπης δεν έχει ακόμη λάβει ουσιαστικά μέτρα για να εξασφαλίσει τη συμμόρφωση της Τουρκίας με τις αποφάσεις του Δικαστηρίου στην υπόθεση Καβαλά.

«Η Τουρκία ήταν από τα πρώτα κράτη που προσχώρησαν στο Συμβούλιο της Ευρώπης και έγιναν συμβαλλόμενα μέρη της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, συμφωνώντας έτσι να τηρούν και να προστατεύουν τα δικαιώματα που κατοχυρώνει και να εφαρμόζουν τις δεσμευτικές αποφάσεις του Δικαστηρίου της», δήλωσε ο Temur Shakirov, Διευθυντής του Προγράμματος της Διεθνούς Επιτροπής Δικαστών για την Ευρώπη και την Κεντρική Ασία.

«Πρέπει τώρα να τιμήσει αυτές τις υποχρεώσεις, και το Συμβούλιο της Ευρώπης πρέπει να αναλάβει δράση για να διασφαλίσει ότι θα το πράξει».

Η Επιτροπή Υπουργών (το όργανο λήψης αποφάσεων του Συμβουλίου της Ευρώπης) είναι επιφορτισμένη με την εποπτεία της εκτέλεσης και της τήρησης των αποφάσεων του Δικαστηρίου. Εν όψει μιας τόσο σοβαρής και συνεχιζόμενης μη συμμόρφωσης, το Συμβούλιο της Ευρώπης, η Κοινοβουλευτική του Συνέλευση και ο Γενικός Γραμματέας πρέπει επίσης να λάβουν κάθε απαραίτητο μέτρο και να χρησιμοποιήσουν όλα τα κατάλληλα διαθέσιμα μέσα για να εξασφαλίσουν την εφαρμογή αυτών των αποφάσεων, ώστε να διασφαλιστεί ότι ο Οσμάν Καβαλά επιτέλους θα αποφυλακιστεί. Το Συμβούλιο της Ευρώπης και τα κράτη μέλη του πρέπει να αναγνωρίσουν τις συνέπειες της μη εφαρμογής αυτών των αποφάσεων από την Τουρκία, η οποία αποτελεί σοβαρή απειλή για την αποτελεσματικότητα και την αξιοπιστία του συστήματος της Σύμβασης.

Τα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης πρέπει επίσης να διατηρήσουν την υπόθεση Καβαλά στην κορυφή της ατζέντας τους όσον αφορά την Τουρκία και να θέσουν το ζήτημα της συμμόρφωσης με αυτές τις αποφάσεις με σαφείς και αδιαμφισβήτητους όρους στις τουρκικές αρχές, μεταξύ άλλων διατυπώνοντας συγκεκριμένα αιτήματα για την άμεση αποφυλάκιση του Οσμάν Καβαλά.

«Ο Οσμάν Καβαλά βρίσκεται παράνομα φυλακισμένος εδώ και σχεδόν εννέα χρόνια», δήλωσε η Aisling Reidy, Ανώτερη Νομική Σύμβουλος της Human Rights Watch.

«Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει πλέον ζητήσει τρεις φορές την άμεση αποφυλάκισή του. Είναι ζωτικής σημασίας το Συμβούλιο της Ευρώπης και τα κράτη μέλη του να αναλάβουν δράση ώστε να διασφαλιστεί ο σεβασμός των αποφάσεων του Δικαστηρίου και να αφεθεί – επιτέλους – ελεύθερος ο Οσμάν Καβαλά».