ΗΠΑ/ΙΣΡΑΗΛ/ΙΡΑΝ: ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟ-ΙΣΡΑΗΛΙΝΕΣ ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΟΙΚΙΕΣ ΤΗΣ ΤΕΧΕΡΑΝΗΣ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΑΜΑΧΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ

Οι θανατηφόρες επιθέσεις της αμερικανο-ισραηλινής συμμαχίας σε πυκνοκατοικημένες περιοχές της Τεχεράνης τον Μάρτιο του 2026, που προκάλεσαν τον θάνατο και τον τραυματισμό δεκάδων αμάχων, πρέπει να διερευνηθούν επειγόντως, ανεξάρτητα και αμερόληπτα, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν συνιστούν εγκλήματα πολέμου, δήλωσε η Διεθνής Αμνηστία σε νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε σήμερα. Η οργάνωση ζητά λογοδοσία και αποκατάσταση για πιθανές αδιάκριτες επιθέσεις που παραβιάζουν το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, καθώς οι εχθροπραξίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν συνεχίζουν να κλιμακώνονται.

Η πρόσφατη κλιμάκωση μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν – με αναφορές για απώλειες αμάχων σε μια θανατηφόρα αμερικανική επίθεση κατά γαμήλιας γιορτής στην επαρχία Hormozgan την 1η Σεπτεμβρίου 2026, καθώς και τις ανταποδιδόμενες επιθέσεις του Ιράν κατά της Ιορδανίας, του Κουβέιτ, του Ιράκ και του Μπαχρέιν – καταδεικνύει ότι οι κίνδυνοι για τους αμάχους σε ολόκληρη την περιοχή παραμένουν υψηλοί.

Η έρευνα της οργάνωσης σχετικά με τις αεροπορικές επιθέσεις στις συνοικίες Niloufar, Resalat και Javadieh της Τεχεράνης μεταξύ 1 και 13 Μαρτίου 2026 εντόπισε στοιχεία ότι χρησιμοποιήθηκαν εκρηκτικά όπλα ευρείας εμβέλειας σε πυκνοκατοικημένες περιοχές, με αποτέλεσμα τον θάνατο και τον τραυματισμό αμάχων, καθώς και εκτεταμένες ζημιές σε κατοικίες, επιχειρήσεις και άλλες πολιτικές υποδομές.

Στο Resalat, αεροπορικές επιδρομές κατέστρεψαν ή προκάλεσαν ζημιές σε μια εγκατάσταση που ανήκε σε ένα από τα τάγματα Μπασίτζ του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), καθώς και σε τρία κοντινά κτίρια – εκ των οποίων τουλάχιστον ένα ήταν πολυκατοικία– με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 16 άμαχοι. Στο Niloufar και στο Javadieh, τουλάχιστον 25 άμαχοι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια αεροπορικών επιθέσεων που προκάλεσαν καταστροφή ή ζημιά σε αστυνομικά τμήματα, καθώς και εκτεταμένες ζημιές σε γειτονικές κατοικίες και άλλες πολιτικές εγκαταστάσεις.

Σύμφωνα με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, οι αστυνομικοί θεωρούνται κανονικά άμαχοι, εκτός εάν εντάσσονται στις ένοπλες δυνάμεις ή συμμετέχουν άμεσα σε εχθροπραξίες. Στο Ιράν, οι αστυνομικές δυνάμεις αποτελούν μέρος της ευρύτερης δομής των ενόπλων δυνάμεων και, ως εκ τούτου, τα αστυνομικά τμήματα ενδέχεται να θεωρηθούν στρατιωτικοί στόχοι. Αν και οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ανακοίνωσαν επιθέσεις εναντίον στόχων του «καθεστώτος» στην Τεχεράνη τον Μάρτιο του 2026, καμία από τις δύο χώρες δεν επιβεβαίωσε τη διεξαγωγή αυτών των τριών συγκεκριμένων επιθέσεων.

«Τα διαθέσιμα στοιχεία στην Τεχεράνη υποδεικνύουν μια σειρά επιθέσεων με τη χρήση εκρηκτικών όπλων ευρείας εμβέλειας εναντίον εγκαταστάσεων που σχετίζονται με την ασφάλεια, εντός πυκνοκατοικημένων αστικών περιοχών, με καταστροφικές και, ωστόσο, απολύτως προβλέψιμες συνέπειες για τους αμάχους. Ο αριθμός των θυμάτων μεταξύ των αμάχων, η κλίμακα της καταστροφής, ο χρόνος διεξαγωγής των επιθέσεων, ο αντίκτυπος σε γειτονικές πολιτικές υποδομές και η έλλειψη αποτελεσματικών προειδοποιήσεων υποδηλώνουν ανησυχητικές παραλείψεις εκ μέρους της αμερικανο-ισραηλινής συμμαχίας όσον αφορά την τήρηση της υποχρέωσής της να λαμβάνει κάθε εφικτό προληπτικό μέτρο για την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων στους αμάχους και την προστασία των πολιτικών στόχων», δήλωσε η Agnès Callamard, Γενική Γραμματέας της Διεθνούς Αμνηστίας.

«Οι αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις στην Τεχεράνη, τις οποίες διερεύνησε η Διεθνής Αμνηστία, ενδέχεται να συνιστούν αδιάκριτες επιθέσεις και να ισοδυναμούν με εγκλήματα πολέμου. Πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο ανεξάρτητων, αμερόληπτων, αποτελεσματικών και διαφανών ερευνών.

«Εν μέσω της επανέναρξης των αμερικανικών επιθέσεων στο Ιράν και των νέων απειλών του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να στοχεύσουν πολιτικές υποδομές, είναι επιτακτική ανάγκη οι ΗΠΑ και το Ισραήλ να τερματίσουν όλες τις παράνομες επιθέσεις και να συμμορφωθούν αυστηρά με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο, μεταξύ άλλων λαμβάνοντας κάθε εφικτό προληπτικό μέτρο για να αποφύγουν —και, σε κάθε περίπτωση, να ελαχιστοποιήσουν— την απώλεια ζωών αμάχων, τον τραυματισμό αμάχων και τη ζημιά σε αντικείμενα πολιτικού χαρακτήρα κατά τον σχεδιασμό και την εκτέλεση στρατιωτικών επιχειρήσεων. Οι ίδιες υποχρεώσεις βάσει του διεθνούς δικαίου ισχύουν και για το Ιράν κατά τη διεξαγωγή αντιποίνων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων κατά κρατών του Κόλπου».

Η Διεθνής Αμνηστία επαναλαμβάνει τις εκκλήσεις της για μια διαρκή κατάπαυση του πυρός, καθώς και για λογοδοσία όσον αφορά τις παράνομες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, οι οποίες παραβιάζουν τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, και για όλες τις παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.

Η οργάνωση καλεί επίσης τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν να προσκαλέσουν τη Διεθνή Επιτροπή Διερεύνησης Ανθρωπιστικών Θεμάτων να διεξαγάγει έρευνες σχετικά με τους ισχυρισμούς για σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου από όλα τα μέρη, συμπεριλαμβανομένων των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές· και προτρέπει το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ να εξετάσουν όλες τις πιθανές οδούς για την επίτευξη και τη διασφάλιση της ειρήνης, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης για όλες τις παράνομες επιθέσεις στο Ιράν.

Η Διεθνής Αμνηστία ανέλυσε δορυφορικές εικόνες και επαλήθευσε 60 βίντεο που δημοσιεύτηκαν στο διαδίκτυο σχετικά με τα τρία περιστατικά. Η οργάνωση εξέτασε επίσης επίσημες δημόσιες δηλώσεις των αρχών του Ιράν, του Ισραήλ και των ΗΠΑ και πραγματοποίησε συνεντεύξεις με δύο άτομα που βρίσκονται στο Ιράν. Χρησιμοποιούνται ψευδώνυμα για την προστασία της ασφάλειάς τους. Η Διεθνής Αμνηστία απέστειλε επιστολές στις αρχές του Ισραήλ και των ΗΠΑ στις 17 Ιουλίου 2026 και στις ιρανικές αρχές στις 31 Ιουλίου 2026. Μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης δεν είχε ληφθεί καμία απάντηση.

ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ ΣΤΟ NILOUFAR

Τουλάχιστον 20 άμαχοι σκοτώθηκαν κατά την επίθεση στην πλατεία Niloufar, στο κέντρο της Τεχεράνης, την 1η Μαρτίου 2026, σύμφωνα με πληροφορίες που συγκέντρωσε η Διεθνής Αμνηστία από μαρτυρίες αυτόπτων μαρτύρων, αναφορές των μέσων ενημέρωσης και δηλώσεις ιρανών αξιωματούχων. Η επίθεση έλαβε χώρα γύρω στις 9 μ.μ., ώρα που τα εστιατόρια και τα καφέ ήταν ανοιχτά και η παρουσία αμάχων ήταν εύκολα προβλέψιμη.

Τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν υποδεικνύουν ότι η επίθεση χτύπησε απευθείας και κατέστρεψε το Αστυνομικό Τμήμα 104 Abbas Abad (Kalantari 104), το οποίο βρίσκεται στην οδό Eshghyar στην πλατεία Niloufar.

Στιγμιότυπα από βίντεο που δείχνουν τις επιπτώσεις της επίθεσης σε κτίρια και αυτοκίνητα στην πλατεία Niloufar. © VahidOnline

Επαληθευμένα βίντεο δείχνουν ότι η έκρηξη κατέστρεψε το αστυνομικό τμήμα και προκάλεσε εκτεταμένες ζημιές σε γειτονικές πολυκατοικίες, καταστήματα και άλλες πολιτικές υποδομές που βρίσκονταν σε απόσταση έως περίπου 100 μέτρων.

Δημοσιογράφος που επισκέφθηκε τον τόπο του συμβάντος ανέφερε ότι η καταστροφή εκτεινόταν πολύ πέρα από το αστυνομικό τμήμα, καθιστώντας πολλές πολυκατοικίες ακατοίκητες και προκαλώντας τον θάνατο πολιτών, μεταξύ των οποίων ένας πατέρας και ο γιος του που εργάζονταν σε έναν κοντινό φούρνο.

Δορυφορικές εικόνες της 1ης Μαρτίου 2026 (αριστερά) δείχνουν το κτίριο του αστυνομικού τμήματος. Οι εικόνες της 6ης Μαρτίου 2026 (δεξιά) δείχνουν ότι το κτίριο έχει καταστραφεί. Με τον κίτρινο κύκλο επισημαίνονται περιοχές που έχουν υποστεί ζημιές και καταστροφές που είναι ορατές στις εικόνες και εκτείνονται πέρα από το κτίριο της αστυνομίας. ©Planet Labs PBC

ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ ΣΤΗ RESALAT

Τουλάχιστον 16 άμαχοι σκοτώθηκαν και δεκάδες τραυματίστηκαν κατά τη διάρκεια μιας επίθεσης στην πυκνοκατοικημένη γειτονιά της Resalat, μιας πολυπληθούς περιοχής στα ανατολικά της Τεχεράνης, γύρω στις 2.30 μ.μ. τοπική ώρα στις 9 Μαρτίου 2026, σύμφωνα με πληροφορίες που συγκέντρωσε η Διεθνής Αμνηστία από πηγές ανοικτού χαρακτήρα, μαρτυρίες αυτόπτων μαρτύρων, αναφορές των κρατικών μέσων ενημέρωσης και δηλώσεις ιρανών αξιωματούχων και της Ιρανικής Ερυθρού Ημισελήνου.

Σύμφωνα με την έρευνα της Διεθνούς Αμνηστίας, η επίθεση έπληξε άμεσα μια εγκατάσταση που ανήκει σε ένα τάγμα Μπασίτζ του IRGC.

Η Διεθνής Αμνηστία δεν είναι σε θέση να επαληθεύσει ανεξάρτητα τον ακριβή αριθμό των επιθέσεων που πραγματοποιήθηκαν και τη φύση όλων των κτιρίων που επλήγησαν στη Resalat, αλλά δορυφορικές εικόνες που αναλύθηκαν από την οργάνωση δείχνουν τέσσερα ξεχωριστά κτίρια στα οποία είναι ορατές σοβαρές ζημιές και καταστροφές, συμπεριλαμβανομένης μιας πολυκατοικίας γνωστής ως «Νούμερο 12» (Pelak-e 12). Ένας αυτόπτης μάρτυρας δήλωσε στη Διεθνή Αμνηστία ότι τουλάχιστον 13 άμαχοι στην πολυκατοικία «Νούμερο 12» σκοτώθηκαν, μεταξύ των οποίων ο επιστάτης του κτιρίου και 12 μέλη μιας οικογένειας.

Τα στοιχεία που συγκέντρωσε η Διεθνής Αμνηστία, συμπεριλαμβανομένων δορυφορικών εικόνων και βίντεο καθώς και καταθέσεων από μάρτυρες, υποδεικνύουν ότι η πολυκατοικία «Νούμερο 12» πιθανότατα χτυπήθηκε ξεχωριστά από τις εγκαταστάσεις Μπασίτζ.

Δορυφορικές εικόνες της 6ης Μαρτίου 2026 (αριστερά) δείχνουν τις εγκαταστάσεις Μπασίτζ και τα γειτονικά κτίρια στη συνοικία Resalat. Στις 21 Μαρτίου 2026 (δεξιά), οι εικόνες δείχνουν τέσσερα ξεχωριστά κτίρια με σοβαρές ζημιές και καταστροφές © 2026 Planet Labs PBC

ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΘΕΣΕΙΣ ΣΤΗΝ JAVADIEH

Τουλάχιστον πέντε άμαχοι, μέλη της ίδιας οικογένειας, σκοτώθηκαν και δεκάδες τραυματίστηκαν κατά τη διάρκεια επίθεσης στην πυκνοκατοικημένη συνοικία Javadieh, στο νότιο Τεχεράνη, γύρω στο μεσημέρι της 13ης Μαρτίου 2026, σύμφωνα με πληροφορίες που συγκέντρωσε η Διεθνής Αμνηστία από αναφορές των κρατικών μέσων ενημέρωσης και δηλώσεις ιρανών αξιωματούχων.

Δορυφορικές εικόνες που τραβήχτηκαν μεταξύ 11 και 14 Μαρτίου 2026 και οπτικοακουστικό υλικό δείχνουν ότι η επίθεση κατέστρεψε τμήματα του Αστυνομικού Τμήματος 117 (Kalantari 117) στην οδό Ghorbani και άλλα κτίρια στην περιοχή.

Δορυφορικές εικόνες της 5ης Ιουνίου 2025 (αριστερά) δείχνουν την είσοδο του αστυνομικού τμήματος και τη γύρω περιοχή. Στις 5 Απριλίου 2026, οι εικόνες δείχνουν την περιοχή που καταστράφηκε, που επισημαίνεται στον κίτρινο κύκλο (κέντρο). Στις 10 Μαΐου 2026, οι εικόνες δείχνουν τις περιοχές που εκκαθαρίστηκαν, σημειωμένες με κόκκινο χρώμα, οι οποίες εκτείνονται πέρα από την περιοχή της σοβαρής καταστροφής, υποδηλώνοντας περαιτέρω ότι άλλα κτίρια υπέστησαν σοβαρές ζημιές και εκκαθαρίστηκαν κατά τη διάρκεια των εργασιών καθαρισμού (δεξιά). ©Planet Labs PBC

Επαληθευμένα βίντεο δείχνουν ότι η έκρηξη είχε εμβέλεια άνω των 50 μέτρων και προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε γειτονικές πολυκατοικίες και καταστήματα. Ένα επαληθευμένο βίντεο δείχνει προσωπικό έκτακτης ανάγκης και διάσωσης να διεξάγει επιχειρήσεις διάσωσης. Οι εμπειρογνώμονες της Διεθνούς Αμνηστίας σε θέματα όπλων ανέλυσαν μια φωτογραφία που δημοσιεύθηκε από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης, στην οποία φαίνονται άτομα να στέκονται γύρω από δύο σκούρα, κυλινδρικά μεταλλικά αντικείμενα που βρίσκονται στο έδαφος, και αναγνώρισαν τα αντικείμενα ως συμβατά με ένα εξάρτημα πυρομαχικού τύπου Joint Direct Attack Munition (JDAM), συγκεκριμένα το τμήμα που φιλοξενεί τη μονάδα καθοδήγησης GPS. Τα συστήματα JDAM κατασκευάζονται στις ΗΠΑ και είναι γνωστό ότι χρησιμοποιούνται τόσο από τις αμερικανικές όσο και από τις ισραηλινές δυνάμεις.

Εξαρτήματα ενός πυρομαχικού JDAM (Joint Direct Attack Munition) που βρέθηκαν στο Javadieh, σύμφωνα με αναφορές των ιρανικών κρατικών μέσων ενημέρωσης. © Farsnews

Ιστορικό

Στις 28 Φεβρουαρίου, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν κοινές επιθέσεις εναντίον του Ιράν, με δεκάδες χιλιάδες αεροπορικές επιδρομές σε ολόκληρη τη χώρα από τότε. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, οι επιδρομές αυτές προκάλεσαν το θάνατο τουλάχιστον 1.469 αμάχων στο Ιράν, μεταξύ των οποίων εκατοντάδες παιδιά, κατά την περίοδο από τις 28 Φεβρουαρίου 2026 έως τις 24 Ιουλίου 2026. 

Οι ιρανικές αρχές εξαπέλυσαν αντίποινα σε ολόκληρη την περιοχή. Οι ιρανικές επιθέσεις έχουν μέχρι στιγμής προκαλέσει τον θάνατο τουλάχιστον 21 αμάχων στο Ισραήλ και τεσσάρων στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, καθώς και τουλάχιστον 29 αμάχων σε χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου. Η Διεθνής Αμνηστία διαπίστωσε ότι ορισμένες από τις επιθέσεις που πραγματοποίησαν οι αρχές της Ισλαμικής Δημοκρατίας ήταν παράνομες, μεταξύ των οποίων μια επίθεση που προκάλεσε το θάνατο εννέα αμάχων στο Beit Shemesh του Ισραήλ και μια επίθεση σε δομή μεταναστριών/ών εργατριών/ών στη Σαουδική Αραβία, η οποία προκάλεσε τον θάνατο τεσσάρων αμάχων. Το Ισραήλ έχει επίσης εντείνει τις επιθέσεις του εναντίον του Λιβάνου, ως αντίδραση στις επιθέσεις της Χεζμπολάχ, με τουλάχιστον 4.333 νεκρούς στον Λίβανο από τις 2 Μαρτίου 2026.